Centre for Internet and Society

तीसरा फ्यूल जिल्ट कॉन्फ्रेंस और मोज़िला हैकाथन चेन्नई में संपन्न

praskrishna — 2015-12-15T07:51:39Z

तीसरा फ्यूल जिल्ट कॉन्फ्रेंस 2015 आज चेन्नई में संपन्न हुआ. भाषाई कंप्यूटिंग के लिए मानक भाषाई संसाधन और औज़ार बनाने में पिछले सात सालों से जुटी फ्यूल परियोजना के द्वारा 2013 में आरंभ किए गए इस सम्मेलन के प्रायोजक और आयोजक दुनिया की जानी-मानी कंपनियां मोज़िला, सी-डैक और रेड हैट हैं.

तीन दिवसीय यह सम्मेलन 20 नवंबर को चेन्नई के अन्ना विश्वविद्यालय के टैग ऑडिटोरियम में आरंभ हुआ. इसके उद्घाटन सत्र को मोज़िला के लोकलाइजेशन ड्राइवर एक्सेल हेच्ट, आईआईटी मद्रास की प्रोफ़ेसर हेमा मूर्ति, आईआईटी मद्रास के ही हेमचंद्रण कराह और सीडैक के सहायक निदेशक जसजीत सिंह ने संबोधित किया. पहले दिन के शाम के पैनल डिसक्शन में मोज़िला की पेइंग मो और आर्की तथा अवाया के जी. करूणाकर और फ्यूल प्रोजेक्ट के संस्थापक राजेश रंजन के मॉडरेशन में खुली परिचर्चा हुई. पहले दिन के कार्यक्रम में भाषाई कंप्यूटिंग पर काम करने वाले कई जाने-माने विद्वानों ने हिस्सा लिया.

तमिलनाडु के स्थानीय भाषाई तकनीक विशेषज्ञों के अलावा इस सम्मेलन में भारत और नेपाल के विभिन्न भाषा-भाषाई करीब पचास से अधिक लोग उपस्थित हुए. तीन दिवसीय इस सम्मेलन का पहला दिन सभी लोगों के लिए खुला था जबकि अगला दो दिन मोज़िला लोकलाइजेशन हैकाथन का कार्यक्रम चला जिसके लिए सहभागी ख़ास तौर पर आमंत्रित किए गए थे.

लोकलाइजेशन स्रोत भाषा से स्थानीय भाषा में किसी उत्पाद को बदलने की पूरी तकनीकी प्रक्रिया को कहा जाता है. इसके अंतर्गत मोज़िला के विभिन्न उत्पादों के लोकलाइजेशन यानी स्थानीयकरण की प्रक्रिया, उसमें सुधार और भविष्य की कार्ययोजना पर विस्तार से चर्चा हुई. पूरे कार्यक्रम का संचालन सी-डैक के तकनीकी अधिकारी चंद्रकांत धूताडमल ने किया.

उद्घाटन सत्र का आरंभ करते हुए फ़्यूल प्रोजेक्ट के संस्थापक राजेश रंजन ने फ़्यूल प्रोजेक्ट के बारे में उपस्थित श्रोताओं को बताया. उन्होंने बताया कि महज सामुदायिक योगदान और कुछ संगठनों की मदद के बदौलत भाषाई संसाधन का यह प्रोजेक्ट दुनिया की भाषाई संसाधन जैसे तकनीकी शब्दावली, स्टाइल गाइड आदि की सबसे बड़ी खुली परियोजना बन गई है. मानक तकनीकी शब्दावली, स्टाइल गाइड, ट्रांसलेशन एसेसमेंट मैट्रिक्स सहित कई महत्वपूर्ण संसाधनों से लैस यह प्रोजेक्ट विश्वव्यापी भाषाई संदर्भ का बड़ा अभिलेख बन गया है.

गौरतलब है कि दुनिया की क़रीब 60 भाषाओं के भाषा समुदाय अभी इस परिजोयना से जुड़ी हुई है. मोज़िला के एक्सेल हेच्ट ने भारत में बढ़ रहे इंटरनेट उपयोगकर्ताओं के महत्व को रेखांकित करते हुए बताया कि मोज़िला और इसके खुले मूल्यों की उपस्थिति कितनी इनके लिए कितनी महत्वपूर्ण है. हेमा मूर्ति ने कहा कि अभी भी भाषाई कंप्यूटिंग की स्थिति काफी अच्छी नहीं हुई है और इस क्षेत्र में काफी काम होना बाकी हैं. जसजीत सिंह ने कहा कि कुछ और बड़ी कंपनियों के साथ फ़्यूल का जुड़ाव होना जरूरी है और उन कंपनियों को सामुदायिक रूप से तैयार किए गए संसाधन के महत्व को समझना चाहिए. ‘समानता के चिह्न और डिजिटल मानविकी का विकास’ विषय पर हेमचंद्रण का वक्तव्य बेहद उम्दा रहा. उन्होंने कहा कि डिजिटल मानविकी ने पारंपरिक मानविकी को हैक कर लिया है. उन्होंने कहा कि हमें महज इंटरफेस स्तरीय लोकलाइजेशन से ऊपर उठना चाहिए.

कार्यक्रम में लिब्रेऑफिस के इटालो विग्नोली, हमारा लिनक्स के विकास तारा, इतिहासकार रविकांत और जाने-माने ब्लॉगर रवि रतलामी ने भी अपना वक्तव्य दिया. भाषाई तकनीक विशेषज्ञ बिराज कर्माकर, प्रवीण ए, शुभाशीष पाणिग्रही, वीथिका मिश्रा, प्रवीण सतपुते, चंदन कुमार, राजू विंदाने सहित कई लोगों ने अपना वक्तव्य दिया. मोज़िला के एक्सेल हेच्ट, पेइंग मो और आर्की के दिशा-निर्देश में अंतिम दो दिन विभिन्न भाषाओं में काम करने वाले लोगों ने व्यापक परिचर्चा के दौरान कई विषयों पर बातें की और उपस्थित लोगों ने मोज़िला की स्वयंसेवी गतिविधियों के भविष्य की कार्ययोजना बनाई.

Read the original published by Aaj Tak on November 24, 2015.

और भी... http://aajtak.intoday.in/story/third-fuel-conference-completed-in-chennai-1-843428.html

For more details visit https://cis-india.org/openness/news/92494093893093e-92b94d92f942932-91c93f93294d91f-91594992894d92b94d930947902938-914930-92e94b91c93c93f93293e-93994891593e925928-91a94792894d928908-92e947902-93890292a92894d928

Project Tiger 2.0

Suswetha Kolluru and Nitesh Gill — 2019-11-24T09:17:42Z

If you think that Indian languages are as important as international languages, like English, then, you are on the same page with this article. If not, then, let me explain, why it is a significant and much bigger issue than you think.

The blog post by Suswetha Kolluru and Nitesh Gill is in multiple languages: English, Punjabi, Hindi and Telugu.

భారతీయ భాషలు కూడా ఆంగ్లం వంటి అంతర్జాతీయ భాషలతో సమానంగా ముఖ్యమైనవి అని మీరు అనుకుంటే ఈ వ్యాసం మీరు తప్పకుండ చదవాలి. ఒక వేళా మీకు అలా అనిపించకపోతే, ఈ విషయం ఎంత ముఖ్యమైనది మరియు పెద్దది అని చెప్తాను చూడండి. ప్రతి రోజు లక్షల మంది వినియోగదారులు అంతర్జాలం నుండి సమాచారాన్ని పొందడానికి ప్రయత్నిస్తుంటారు. భారతదేశంలో, మాతృభాషలో సమాచారాన్ని పొందడానికి ప్రయత్నించే వినియోగదారుల సంఖ్య అధికంగా ఉంది. 2021వ సంవత్సరం నాటికీ, హిందీ వినియోగదారుల సంఖ్య ఆంగ్ల వినియోగదారుల సంఖ్యను అధిగమిస్తుందని మరియు మరికొన్ని భారతీయ భాషలు అంతర్జాలంలో 30% వినియోగదారులను కలిగి ఉంటాయని అధ్యయనం చెబుతుంది. 68% అంతర్జాల వినియోగదారులు ఆంగ్ల భాష సమాచారం కంటే స్థానిక భాషా సమాచారం నమ్మదగినదిగా భావిస్త్తున్నారని పరిశోధన పేర్కొనింది.

ఈ వాస్తవాలు అన్నీ ఉన్నప్పటికీ, భారతీయ భాషలలోని సమాచారాన్ని పొందకుండా వినియోగదారులను పరిమితం చేసే ఒక ప్రధాన కారణం, ఆన్‌లైన్‌లో కనిపించే భారీ జ్ఞాన అంతరం. గూగుల్ యొక్క పరిశోధనా బృందం భారతీయ భాషలలో అంతర్జాలంలో ఎక్కువగా శోధించిన మరియు తప్పిపోయిన అంశాల ఫలితాలను విశ్లేషించినప్పుడు, వారు వికీమీడియా ఫౌండేషన్‌తో భాగస్వామ్యం కావాలని నిర్ణయించుకున్నారు మరియు ప్రాజెక్ట్ టైగర్ అనే పైలట్ ప్రోగ్రామ్‌ను ప్రారంభించారు. దీనిని 2017లో, సెంటర్ ఫర్ ఇంటర్నెట్ అండ్ సొసైటీ - యాక్సిస్ టు నాలెడ్జ్ వారి సహకారంతో భారతీయ వికీమీడియన్లను తమ స్థానిక భాషలో నాణ్యత గల సమాచారమును అభివృద్ధి చేయటంలో ప్రోత్సహించడానికి ప్రారంభించారు.

ప్రాజెక్ట్ టైగర్ అనేది భారత దేశంలో పులులను రక్షించడం కోసం ప్రారంభించిన పర్యావరణ ప్రాజెక్ట్. దానిని స్ఫూర్తిగా తీసుకోని వికీపీడియా యొక్క ప్రాజెక్ట్ టైగర్ భారత దేశపు స్థానిక భాషలను సంరక్షించుకుంటూ స్థానిక భాషా వికీపీడియాలలో నాణ్యమైన సమాచారమును అభివృద్ధి చేయటమే లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఈ ప్రాజెక్ట్ రెండు దశల్లో జరుగుతుంది: ప్రాజెక్ట్ టైగర్ 2018 లో భాగంగా గూగుల్, వ్యాసాల రచనలను పెంచడానికి సాంకేతిక సహకారం అవసరమయ్యే అనుభవజ్ఞులైన వికీమీడియన్లకు మరియు ఆశాజనక వికీమీడియన్లకు 50 క్రోమ్‌బుక్‌లు మరియు 100 ఇంటర్నెట్ స్టైపెండ్‌లను అందచేయడం జరిగింది. పంపిణీ పూర్తయిన తర్వాత, కమ్యూనిటీలు గూగుల్ అందించిన జాబితా నుండి కథనాలను సృష్టించడం ప్రారంభించాయి.

2018 లో జరిగిన ప్రాజెక్ట్ టైగర్ యొక్క మొదటి పునరావృతంలో, 12 భారతీయ కమ్యూనిటీలు మార్చి నుండి మేల వరకు 3 నెలలు జరిగిన వ్యాస రచన పోటీలో పాల్గొని, మొత్తం 1,65,774 పేజీ వీక్షణలతో 4,466 వ్యాసాలను సృష్టించాయి! ప్రతి వ్యాసాన్ని సంబంధిత భాషా జ్యూరీ సభ్యుడు పారామితుల ప్రకారం సమీక్షిస్తారు. ఒక వ్యాసం అన్ని ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా ఉంటేనే అది అంగీకరించబడుతుంది. ఈ పోటీలో పంజాబీ కమ్యూనిటీ 1320 వ్యాసాలతో విజయం సాధించింది, తమిళ కమ్యూనిటీ 1241 వ్యాసాలతో రెండవ స్థానంలో ఉంది.

ప్రతి కమ్యూనిటీ నుండి మొదటి మూడు స్థానాలలోవచ్చినవిజేతలకు ఇచ్చే నెలవారీ బహుమతులతో పాటు, గెలిచిన మరియు రన్నరప్ కమ్యూనిటీలు పంజాబ్‌లోని అమృత్సర్‌లో 3 రోజుల శిక్షణను పొందారు. ఈ ట్రైనింగ్సెషన్కు యూజర్: అసఫ్ (WMF) నాయకత్వం వహించారు, అక్కడ అతను ఎన్సైక్లోపెడిక్ విలువతో వ్యాసాలు రాయడం గురించి పాల్గొనేవారికి నేర్పించాడు మరియు వికీడేటా మరియు అందులో ఉపయోగించిన సాధనాలను కూడా పరిచయం చేశాడు.

2018 లో ప్రాజెక్ట్ టైగర్ యొక్క భారీ విజయాన్ని చూసిన తరువాత, రెండవ పునరుక్తిని ప్రాజెక్ట్ టైగర్ 2.0 లేదా గ్లో (వికీపీడియాలో పెరుగుతున్న స్థానిక భాషా కంటెంట్) అని ప్రారంభించారు. భారతదేశంతో పాటు మరో రెండు దేశాల్లో ఇది మొదటిసారి నడుస్తోంది. ఇంతకుముందు పాల్గొన్న 12 భాషా సంఘాలతో పాటు, సంతాలి మరియు సంస్కృతం కూడా ఈ సంవత్సరం పోటీలో పాల్గొనడానికి అంగీకరించాయి. కమ్యూనిటీలు వ్రాయడానికి వారి స్వంత కథనాల సమితితో పాటు గూగుల్ ఇచ్చిన జాబితాతో వస్తున్నాయి. ఈ సంవత్సరం, ఈ ప్రాజెక్ట్ అధిక నాణ్యత కలిగిన కథనాలను లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. మరియు అన్నీ కమ్యూనిటీల వారు కూడా అదే విధంగా చేయటానికి కట్టుబడి ఉన్నాయి.

మీరు పోటీలో చేరడానికి ఆసక్తి కలిగి ఉంటే, దయచేసి ఈ లింకును సందర్శించండి

https://meta.wikimedia.org/wiki/Growing_Local_Language_Content_on_Wikipedia_(Project_Tiger_2.0)

For more details visit https://cis-india.org/a2k/blogs/project-tiger-2-telugu

Wikipedia Orientation Program at Rotary Club of Salem

manasarao — 2017-12-11T15:52:12Z

CIS-A2K in conjunction with the Rotary Club of Salem, Tamil Nadu conducted a two-day Wikipedia orientation workshop for student members of the club.

Over the December 9- 10 weekend, CIS-A2K, in conjunction with the Rotary Club of Salem, Tamil Nadu conducted a two-day Wikipedia orientation workshop. This workshop focussed on teaching the basics of Wikipedia to all the student members of the club. The overwhelming participation of women volunteers was the highlight of the event. The workshop was organised by the Rotary Club while Salem Tamil Sangam also lent its support to the program. The President of the Rotary Club of Salem implored the students to contribute to the Tamil language by involving themselves more deeply with the Wikimedia projects.

With 13 female participants and 10 male participants, the participants were upbeat throughout both days. Veteran Tamil Wikipedian, Tamil Parithi acted as resource person along with CIS-A2K. Mr. Parithi explained the philosophy and history of the free knowledge movement which he felt was essential to the understanding of the wider Wikimedia movement. Usha Sanghamitra, a participant, reflects, "I previously thought some company was doing this but I am glad to note that it is people like you and me that are editing this information and creating such knowledge resources. I will surely take this up and continue to engage with Wikipedia."

A follow-up workshop is on the cards in December 2017.

For more details visit https://cis-india.org/a2k/blogs/wikipedia-orientation-program-at-rotary-club-of-salem

Marathi Wikipedia workshop for Sandarbh Science magazine writers

manasarao — 2017-12-19T15:53:30Z

A Marathi Wikipedia workshop was recently conducted for the writers at Sandarbh Science magazine.

On 18 November, a introductory Wikimedia workshop was conducted for the writers at Sandarbh Science magazine.

Sandarbh Society is a registered society and public trust established with the main objective of publication on science and education. They also conduct lectures, demonstrations, workshops and other such activities in addition to networking of school teachers interested in bringing in innovative approaches in education.

The workshop was aimed at introducing Wikimedia projects and creating/editing Wikipedia articles to the writers. Participants were completely unaware about Marathi Wikipedia and editing. They were trained in basic editing skills and search for the concerned articles, categorisation and translation from other language wikipedias. Participants worked on articles and made edits. Images were also added to Commons and into articles. 59 articles were edited. 11 participants took part in the event.

For more details visit https://cis-india.org/a2k/blogs/marathi-wikipedia-workshop-for-sandarbh-science-magazine-writers

Wikimedia Technical Workshop at Savitribai Phule Pune University

manasarao — 2017-12-19T16:03:48Z

A Wikimedia Technical Workshop was conducted between 27- 28 November, 2017 at the Department of Mathematics, Savitribai Phule Pune University. The objective of the workshops was us to understand how Wikipedia works and what career opportunities there are related to Wikipedia and how one can contribute to and enrich the open source knowledge for the benefit of all.

On the first day, the students were given an introduction to Wikimedia projects as well as Marathi Wikipedia. They were also taught account creation and given a general introduction to Wikipedia , MediaWiki, and wikis in addition to Wikipedia structure, article structure, name spaces, common.css and common.js pages, and gagdets. In the post-lunch session the participants were given an introduction to gadgets, scripts, tool and bots.

On the second day, the participants continued where they left off by learning about advanced tools and bots like Archive Bot, Sign bot, Anti-vandalism bots as well as Phabricator. Finally, the session ended with talks about future projects and activities.

22 participants attended the event.

For more details visit https://cis-india.org/a2k/blogs/wikimedia-technical-workshop-at-savitribai-phule-pune-university

The Knowledge Base is Liberated

Subodh Kulkarni and Madhav Gadgil — 2019-08-05T23:04:33Z

The article published in Sunday supplement of Loksatta newspaper of Express group, written jointly by Madhav Gadgil & Subodh Kulkarni summarises - the status of searchable open knowledge available on web, eagerness of youth generation across the social strata to access knowledge on new gadgets and the approaches to build resources in Marathi on web harnessing potential of Wikimedia projects. It also elaborates major three breakthroughs – Free & open source software movement, Unicode revolution and development of collaborative knowledge building and sharing free platforms like Wikimedia projects easily accessible to people in their own languages.

The article by Subodh Kulkarni and Madhav Gadgil titled ज्ञानभांडार मुक्त झाले.. in Marathi was published by Loksatta on August 3, 2019.

In 2020, Maharashtra state is celebrating its 60th anniversary, it is also 100th death anniversary of Lokmanya Tilak while the state has recently celebrated 100th birth anniversaries of Lokkavi Annabhau Sathe and Lokshahir Amar Shekh. These three social reformers and prolific writers had shaped the socio-political history of Maharashtra. On this occasion, appeal is made to the Marathi community for bringing the complete works of these three reformers in Wikimedia projects in searchable & freely accessible form. It is also mentioned that these efforts are being facilitated by Centre for Internet & Society and other like-minded organisations. The aim is to complete this project before Marathi language day in February 2020.

For more details visit https://cis-india.org/a2k/blogs/loksatta-august-3-2019-subodh-kulkarni-and-madhav-gadgil-the-knowledge-base-is-liberated

Christ (DU) students enrolls for 3rd Wikipedia certificate course

Ananth Subray — 2018-09-23T04:04:48Z

Students of Christ (Deemed to be University) enrolled themselves for the third Wikipedia certificate course for the academic year of 2018-19, to understand the usage of Wikimedia projects.

A group of 37 students from Christ University in Bengaluru (Bangalore) India have enrolled themselves for a Wikipedia certificate course for the academic year of 2018-19. As an active step towards enabling the awareness on content editing and contributing skills on Wikipedia in vernacular languages, Christ (Deemed to be University), in collaboration with the CIS-A2K started the certificate this course for students in 2016. The Wikipedia certificate course is conducted after normal working hours for a total of 45 hours and carries 2 credits for the academic records of the University.

The objective of this certificate course is to enable students to acquire skills working along with Wikimedia projects which involve both technically equipping and holistic through its instruction. The course consists of three major components, the first step is an introduction to the concept of Wikipedia, which incorporates the history of online encyclopedias and the evolution of Wikipedia as one of the largest online encyclopedias available on the Internet. It also involves looking for resources for drafting articles on User sandbox and moving articles to the main space. The second step teaches students on how to edit and publish articles on Wikimedia projects, also adding tables and references, and also includes introduction to common templates, wikification of articles, legal aspects, policies, and guidelines, and how to identify vandalism and tackle it. The third step discusses Wikipedia’s notability and social significance, which lets the students understand Wikipedia in a critical and evaluative manner, where topics such as its ethics, existence as a social community, existence as a democratic project, How Wikipedia is used by students, teachers librarians and journalists.

Learning outcomes of the course: Create and edit wiki articles of good quality, with references, illustrations and templates etc, Capacity to teach Wikipedia with peer groups, without any fear. Discuss what is a reasonable source critical approach for using Wikipedia as a reference. Outline the common criticism of Wikipedia's reliability and discuss how the reliability problems can be tackled.

The Wikipedia Certificate Course syllabus can be accessed here

For more details visit https://cis-india.org/a2k/blogs/christ-du-students-enrolls-for-3rd-wikipedia-certificate-course

Aditya 365

pavan — 2018-11-07T02:32:27Z

Telugu Wikimedian Aditya Pakide successfully completed 365 Wiki Commons Days. Aditya started contributing to project after a Facebook comment by A2K community advocate suggesting that the same picture would get more utilization in Commons and a brief training followed.

For more details visit https://cis-india.org/a2k/blogs/aditya-365

CIS Signs MoU with Odia Virtual Academy

sailesh — 2018-12-20T00:24:44Z

On October 26, 2018, the Centre for Internet and Society (CIS) signed a Memorandum of Understanding with the Odia Virtual Academy (OVA) to work on drafting an open content policy for the state, to promote use of Wikimedia projects by various user types and to ensure sustainability of Wikimedia projects, and to facilitate development of relevant free and open source software projects. This partnership between OVA and CIS will be carried out from December 2018 to November 2019, and we are sharing an overview of the activities and their objectives in this post.

The internet is increasingly significant as a knowledge repository today. Especially relevant in this context is the online encyclopedia Wikipedia, which contains information on almost every topic under the sun, across many languages spoken globally, and is used extensively all people to seek information and produce knowledge.

From past one year (since July 2017), The Government of Odisha has been actively participating in the open knowledge movement by publishing the content of their seven websites and eight social media accounts under Creative Commons 4.0 International license. This active collaboration with Government of Odisha and an active Odia Wikimedia community seeking to create and distribute knowledge in Odia language over the internet has resulted in improving 1,200 articles on different Wikimedia projects, and together has received a near about 16 Million page views. Further, the Government of Odisha adopting an open content policy will provide a significant boost in institutionalising creation, sharing, and re-use of open knowledge resources - including government documents, official statistics, open educational resources, and open cultural resources - in Odia language.

Odia Virtual Academy (OVA) is an organisation established by Government of Odisha for development, promotion and popularization of Odia language, literature, and lexicography for general use. It is an organised initiative to encourage expeditious evolution and popularisation of Odia books, magazines, journals, old songs, manuscripts, assembly speeches, and archival records by digitising and providing internet based resources and opportunities for all odia people living across the globe.

On October 26, 2018, the Centre for Internet and Society (CIS) signed a MoU with the Odia Virtual Academy to work on drafting an open content policy for the state, to promote use of Wikimedia projects by various user types and to ensure sustainability of Wikimedia projects, and to facilitate development of relevant free and open source software projects.

This partnership between OVA and CIS will be carried out from December 2018 to November 2019, and its activities are structured by the following objectives:

Open Content Policy for the Government of Odisha: The open content policy will include guidelines for the use of open licenses and open standards to enable the resource (text, resources or otherwise) publishing entity to share resources in a manner that it can be easily and freely be accessed, shared, and re-used by entities, without asking for prior permission, while ensuring that full attribution to the creator/publisher is provided and the resources are not misused, or the creator/publisher is not misrepresented in the process.
Developing Digital and Open Knowledge Resources in Odia Language: The CIS team will undertake awareness-building, training, and outreach activities to develop Odia language content on Wikimedia ecosystem, as well as to enable content creators from across institutions, with a focus on state government officials at district headquarters and college students. The broad mandate of the digital resource generation workshop is to introduce teachers, students, and interested citizens to tools of collaborative knowledge production on the internet and methods for generating new online content or reintroduce offline content in Odia language.
‘Revive Odia’ Activities: Odia as a language has a long tradition and has been medium of expression for the native speakers of Odisha. While Odia as a language of communication is not under any immediate threat, its role and responsibility as a language of Knowledge needs to be examined carefully. ‘Revive Odia’ activities have a simple objective: To bring Odia under limelight in the digital domain. Wikimedia projects in Odia language are working actively to increase the presence of Odia language on the Internet. If such projects can be supported new projects can be incubated, Odia will emerge as the language of knowledge production and distribution as well.
GLAM (Galleries, Libraries, Archives, and Museums) Partnerships: Wikimedia ecosystem offer several platforms for using the power and opportunities of internet to (digitally) preserve, enable access to, and creative re-use of historical, cultural, and social artefacts, and channel the expertise of local populations to build narratives around these artefacts. The CIS team is particularly interested in initiating engagement with public GLAM institutions at various locations and levels, and work with academic and research community to build scientific metadata of these objects. The metadata will be used to represent the tangible and intangible cultural heritage of Odisha in projects such as Wikidata.
Building and Supporting FOSS for Odia Language: To promote and enable usage of Odia language on the web, the CIS team will facilitate development of an Odia font, an input tool, and a spell-check dictionary - all of which will be released as FOSS (Free and Open Source Software) resources.

To undertake these activities, CIS will receive a grant of Rs 20,00,000 (~$28,000) from OVA.

For more details visit https://cis-india.org/a2k/blogs/cis-signs-mou-with-odia-virtual-academy

Why It's Essential To Grow Indian-Language Wikipedias

subha — 2016-05-28T06:52:53Z

On 15 January, Wikipedia, the free online encyclopaedia celebrated its 15th birthday, meeting this milestone with 36 million articles in more than 290 languages (the English-language Wikipedia alone has crossed the 5-million article mark). But here I want to address some major questions that we need to ask as Indians.

This was published by Huffington Post on January 25, 2016. Also mirrored on Global Voices on February 26, 2016. The post was translated into Greek by Maria Souli. It was translated into Spanish by Daniela Diaz and into Russian by GV Russian

First, what is the state of Indian-language Wikipedia projects? What does India have to take from and give to Wikipedia?

With the growth of free and open source software in India, people are equipped with more freedom than ever. Especially with the recent federal policy-level changes, the nation is enjoying better collaboration with people of different cultures speaking different languages.

According to UNESCO, 197 of the total of 1652 Indian languages are dying despite having a long literary and linguistic heritage.

However, there is a huge gap in the access to knowledge on the internet domain. Of a population of about 1.26 billion only about 15-18% people are connected online, largely from mobile devices. A tiny fraction of this population comprises the technical community. It would be useful to have a metric on the percentage of this community's contribution to grow the languages of this country and its cultural heritage.

Wikipedia as a family

Wikipedia is not just an encyclopaedia. It is also a "family" of several other Open Knowledge members. Wikipedia itself is available in over 290 languages, but it also has other multilingual sister projects such as Wikisource (an online library of many public domain and other important texts), Wikimedia Commons (the world's largest repository of media files and documents), Wikibooks (a free library of educational textbooks), Wikivoyage (a free and open travel guide) and Wiktionary (a database of various languages).

These projects don't just house millions of images, videos, documents and texts, but allow anyone to contribute their knowledge to this ever deepening pool of information. Four Indian languages made an early entry to the Wiki-world back in 2002 -- Assamese, Malayalam, Odia and Punjabi.

Language neutrality

According to UNESCO, 197 of the total of 1652 Indian languages are dying despite having a long literary and linguistic heritage. It's quite shocking. In a blog post on content localisation, social entrepreneur Rajesh Ranjan asks if free and open source software can help save these dying languages. In the context of Wikipedia, there are already 23 South Asian-language projects. Out of these 20 are languages listed in the 8th schedule of the Constitution of India. Many might not have noticed that the "en" in the URL of Wikipedia that denotes the language code of English could be altered with "or" for Odia Wikipedia or "pa" for Punjabi Wikipedia.

Most Wikipedia projects in Indian language projects are relatively small compared to their counterparts. But the Wikimedia communities are thriving.

There are a fairly large number of native speakers waiting out there to access knowledge in their own languages.

When only parts of government websites are available in Hindi, the Hindi Wikipedia has crossed 10 million articles already. The Tamil and Malayalam Wikipedia communities have played a central part in implementing Wikipedia basics learning in the state-run school syllabus. Needless to say that these communities have played a significant role in implementing several free and open source software by pushing for policy-level change. Many Indian languages are in the pipeline to become active Wikipedia projects under the scope of the Wikimedia Incubator.

Maithili Wikipedia and Goan Konkani Wikipedia are the two Indian-language Wikipedias that have gone live in recent years. The world has seen how digital activism has brought a new life to the Hebrew language. There are a fairly large number of native speakers waiting out there to access knowledge in their own languages. Wikipedia could be a great tool for digital activism with openness and sharing.

Addressing gender bias in Wikipedia: Implications for India

India tops South Asia in the gender inequality index in the entire South Asia. The female literacy rate is an alarmingly low 65.46% as compared to 82.14% for men. This disparity is evident in many other sectors as well as in politics.

Digital India aims at digital literacy and availability of digital resources/services in Indian languages. This is closely aligned with the Wikimedia movement's goal....

But gender bias is not just a problem in India. The global free and open source software (FOSS) community has always been worried about the low presence of women contributors -- in the range of 2-5% range. Wikimedia Foundation's former executive director admitted that Wikipedia, like many other collaborative and open projects, does not have a conducive environment for women. But the Wikimedia community and Wikimedia Foundation are both working on improving this state of affairs. Indian-language Wikipedia projects are directly impacted by this global drive, be it the Women's History Month edit-a-thon where Wikipedia content largely related to women are improved every year or the Lilavati's Daughters project where biographies of Indian women scientists were created and enriched in Wikipedia projects.

Complementing Digital India

With a population of over 354 million netizens India still has a long way to go in increasing Indian language content on the web. The Government of India's new campaign Digital India aims at digital literacy and availability of digital resources/services in Indian languages. This is closely aligned with the Wikimedia movement's goal to provide free access to the sum of all human knowledge. In addition to Wikipedia, many other open educational resources and free knowledge projects that are not already a part of the Digital India campaign signal the need for the federal-run campaign to be more collaborative and open. Community-government collaborations like the NROER project to make NCERT books under Creative Commons licenses and IT@School project in the state of Kerala to provide education using free and open tools have gained massive traction and helped more Indian language content come online.

For more details visit https://cis-india.org/a2k/blogs/huffington-post-subhashish-panigrahi-january-25-2016-why-its-essential-to-grow-indian-language-wikipedias

କେତେ ମାଗଣା ଫେସବୁକର ଫ୍ରି ବେସିକ୍ସ?

subha — 2016-01-28T07:23:37Z

This opinion piece in Odia on Facebook's Free Basics App was published in Odisha.com. The post highlights several user security and privacy that Free Basics is violating apart from violating net neutrality. It also brings the parallel of Airtel Zero and Free Basics with the Grameenphone project by Mozilla in Bangladesh and the worldwide Wikipedia Zero projects.

Read the original article published in Odisha.com here.

ଗତ ଦୁଇ ସପ୍ତାହ ସାରା ଇଣ୍ଟରନେଟରେ ନିଆଁ ଲାଗିଛି । ସାରା ଦେଶରୁ ଲୋକେ ନିଆଁରେ ପତଙ୍ଗ ଝାସ ଦେଲା ଭଳି ଫେସବୁକର ନୂଆ ପ୍ରକଳ୍ପ ଫ୍ରି ବେସିକ (Free Basics) ବିରୋଧରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଧରଣର ମତ ଦେଇଚାଲିଛନ୍ତି।

ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦିଙ୍କ ଆମେରିକା ଗସ୍ତ କାଳରେ ସେଠାରେ ଜୁକରବର୍ଗଙ୍କ ସାଙ୍ଗେ ଭେଟି ଫେସବୁକର ମିଳିତ ସହଯୋଗରେ ଭାରତରେ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଜ୍ଞାନ ବିତରଣ ଓ ସୂଚନା ପହଞ୍ଚାଇବା ବାବଦରେ ଆଲୋଚନ କରିଥିଲେ।

ଫେସବୁକ ଏହାକୁ ଭାରତରେ ନିଜର ଚେର ମୋଟା କରିବାର ଏକ ସୁଯୋଗ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟମ କଲା । ଫେସବୁକର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ମାର୍କ ଜୁକରବର୍ଗ ଏହି ଫ୍ରି ବେସିକ୍ସ ସମ୍ପର୍କରେ ଘୋଷଣା କରିବାର ଦୁଇ ସପ୍ତାହ ନ ପୁରୁଣୁ ଟେଲିକମ ରେଗୁଲେଟରି ଅଥରିଟି ଅଫ ଇଣ୍ଡିଆ (ଟ୍ରାଇ) ପାଖରେ ସାଢ଼େ ଚାରି ଲକ୍ଷ ପାଖାପାଖି ଇମେଲ ଏହାକୁ ରୋକିବା ଲାଗି ପହଞ୍ଚି ସାରିଲାଣି ।

ଜନନେତା ଓ ଇନଫୋସିସର ସହ ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ନନ୍ଦନ ନୀଳକେଣିଙ୍କ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ମିଡ଼ିଆନାମାର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ନିଖିଳ ପାଉଆ, ଭେଞ୍ଚର କ୍ୟାପିଟାଲିଷ୍ଟ ମହେଶ ମୂର୍ତ୍ତି, ଇଣ୍ଟରନେଟ ଆକ୍ଟିଭିଷ୍ଟ ସୁନୀଳ ଆବ୍ରାହାମ, ପ୍ରଣେଶ ପ୍ରକାଶଙ୍କ ଯାଏ ସଭିଏଁ ଏହା ପଛରେ ଫେସବୁକ ଲାଭକାରୀ ମନୋଭାବ ନିହିତ ଅଛି ବୋଲି ଦର୍ଶାଇ ଏହି ଉଦ୍ୟମକୁ କଡ଼ା ନିନ୍ଦା କରିଛନ୍ତି।

ତେବେ କଣ ଏ ଫ୍ରି ବେସିକ୍ସ? କାହିଁକି ଏତେ ବିବାଦ ?

ଫେସବୁକ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ଉଣାଅଧିକେ ସଭିଏଁ ଜାଣୁଥିବେ ସେ କେଡ଼େ ଅଠାକାଠି! ଫେସବୁକର ପ୍ରାୟ ବ୍ୟବହାକାରୀ ହେଲେ ଯୁବବର୍ଗର । ତେବେ ଅନ୍ୟ ବଯସର ଲୋକେ ମଧ୍ୟ ଫେସବୁକ ବ୍ୟବହାର କରିଥାନ୍ତି । ଖୁବ କମ ସମୟରେ ଅଧିକ ଲୋକଙ୍କ ସଙ୍ଗେ ମିଶିବା, ଗପିବା ଆଦି ସୁବିଧା ପାଇବା ଯୋଗୁଁ ଅନେକେ ଫେସବୁକ ପ୍ରେମରେ ପଡ଼ିଯାଆନ୍ତି ।

ସରଳ ଭାଷାରେ କହିଲେ ଫେସବୁକ ଇଣ୍ଟରନେଟରେ ଉପଲବ୍ଧ ଏକ ହାଟ ବଜାର । ଲୋକେ ସେଠି କିଛି ସମୟ କାଟିବା ପାଇଁ, ଚିହ୍ନା-ଅଚିହ୍ନା ଲୋକଙ୍କ ସହ ମିଶିବା ପାଇଁ, ଆଳାପ-ଆଲୋଚନା ପାଇଁ ଏକାଠି ହୁଅନ୍ତି । ଅଧିକାଂଶ ଆଲୋଚନା କେବଳ ମଜା ମଉଜ ପାଇଁ ହେଲା ବେଳେ କିଛି ଉପଯୋଗୀ ଆଲୋଚନା ମଧ୍ୟ ହୋଇଥାଏ ।

ଫେସବୁକ ଏକ ବିଶାଳ ଲାଭକାରୀ କମ୍ପାନି । ଏହାର ଆଉ ଏକ ସହ ପ୍ରକଳ୍ପ ହେଲା ହୁଆଟ୍ସ ଅପ । ଏହା ଅନଲାଇନ ଚାଟିଂ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ଫଟୋ ଭିଡ଼ିଓରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସାଧାରଣ ଚାଟିଂ ନିମନ୍ତେ ଏହା ଖୁବ ଜଣା । ନିକଟରେ ଫେସବୁକ internet.org ନାମକ ଏକ ସହ-ସଙ୍ଗଠନ ଆରମ୍ଭ କରିଛି ।

ଫ୍ରି ବେସିକ୍ସ ହେଲା ଏ ଇଣ୍ଟରନେଟ ଡଟ ଅର୍ଗ ଅଧୀନରେ ଏକ ଯୋଜନା । ତେବେ ଫେସବୁକ ଓ ଫେସବୁକର ସହ-ପ୍ରକଳ୍ପସବୁକୁ ଅଭାବୀ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ଅଧିକ ଲୋକପ୍ରିୟ କରିବା ଲାଗି ସେସବୁକୁ ବିନାମୂଲ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ଏ ଫ୍ରି ବେସିକ୍ସ । ଭାରତ ସମେତ ଜଗତର ୩୦ଟି ଦେଶରେ ଫ୍ରି ବେସିକ୍ସ ଜରିଆରେ ମାଗଣା ସୀମିତ ଫେସବୁକ ସୁବିଧା ଦେବା ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ।

ଫ୍ରି ବେସିକ୍ସ ଜରିଆରେ ଆଉ କିଛି ମାଗଣା ୱେବସାଇଟ ମଧ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧ ହେବ । ତେବେ ଏଠାରେ ଅନେକ ପ୍ରଶ୍ନ ମନରେ ଉଙ୍କିମାରେ? ଏ ମାଗଣା ୱେବସାଇଟସବୁ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ଲୋଡ଼ା କି ନାଁ ତା’ର ସିଦ୍ଧାନ୍ତ କିଏ ନେବ, ଫେସବୁକ ନାଁ ବ୍ୟବହାରକାରୀ ?

ଫ୍ରି ବେସିକ୍ସ ଅଧୁନା କିଛି ଦେଶରେ ଉପଲବ୍ଧ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଫିଲିପାଇନ୍ସରେ ରହୁଥିବା ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଜିତେଶ ଗୋସ୍ୱାମୀ ନିକଟରେ ନିଜେ ନିଜ ମୋବାଇଲରେ ସେଠାର ଫ୍ରି ବେସିକ୍ସ ଇନଷ୍ଟଲ କରି ଯାହା ମତ ଦେଇଛନ୍ତି ତା’ ଭାରୀ ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ । ସାଧାରଣ ଫେସବୁକର ଅଧାରୁ ଅଧିକ ସୁବିଧା ଫ୍ରି ବେସିକ୍ସରେ ନାହିଁ ।

ଏଥିରେ ଫେସବୁକ ବାହାରେ ଥିବା ଭିଡ଼ିଓ ମାଗଣାରେ ଦେଖିହେବନି କି ଖବର ଆଦି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପଢ଼ିହେବନି । ପୁଣି ମାଗଣାରେ ମିଳିବାକୁ ଥିବା ବାକି ୱେବସାଇଟସବୁ ବାଛିବାରେ ଫେସବୁକର ଏକଚାଟିଆ ଅଧିକାର ରହିବ । ବ୍ୟବହାରକାରୀ କଣ ଚାହାନ୍ତି ନ ଚାହାନ୍ତି ତାହା ଫେସବୁକ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବ ।

ଆଉ ଗରୀବ ମାଇପ ସବୁରି ଶାଳୀ ନ୍ୟାୟରେ ଗରୀବଙ୍କୁ ମାଗଣା ତିଅଣର ସୁଆଦ ଚଖାଇ ଫେସବୁକ ସେମାନଙ୍କୁ ଇଣ୍ଟରନେଟ ଯୋଗାଇବା ଆଳରେ କେବଳ ଫେସବୁକର ପରିଧି ଭିତରେ ବାନ୍ଧି ରଖିବ ।

ଫେସବୁକ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ Mozilla ଭଳି ଖୋଲା ସଫ୍ଟଓଏର ବ୍ୟବହାର କରେନାହିଁ କି ଲୋକଙ୍କ ଉଦ୍ୟମରେ ତିଆରି ନୁହେଁ । ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଏକ ଲାଭକାରୀ କମ୍ପାନି । ତେଣୁ ଫେସବୁକର ସବୁ କାମ ଲୋକଙ୍କ ସ୍ୱାର୍ଥ ନୁହେଁ ବରଂ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ହାସଲ ପାଇଁ ।

ଅଭାବୀ ଦେଶର ଲୋକଙ୍କ ମନ ଜିଣିବା ପାଇଁ ଓ ନିଜର ବ୍ୟବହାର କାରୀଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ ଏହା ଫେସବୁକର ଏକ ମସୁଧା ବୋଲି ଅନେକ ଚିନ୍ତାଶୀଳ ଲୋକେ ମତ ଦେଇଛନ୍ତି । ଫେସବୁକର ଏହି ଏକ ଚାଟିଆ କାମ ନେଟ ନିଉଟ୍ରାଲିଟି ବା ନେଟ ସମାନତାର ପକ୍ଷପାତୀ ।

ପକ୍ଷପାତ ନ କରି ସବୁ ୱେବସାଇଟକୁ ସମାନ ଭାବେ ଗଣିବା ନେଟ ସମାନତା ନାମରେ ଜଣା । ଫ୍ରି ବେସିକ୍ସରେ ଥିବା ନାନାଦି ଭୁଲ ବିଷୟକୁ ଭଲ ଭାବେ ତନଖି କରିବା ପାଇଁ ନିକଟରେ ଟେଲିକମ ରେଗୁଲେଟରି ଅଥରିଟି ଅଫ ଇଣ୍ଡିଆ (ଟ୍ରାଇ) ଫ୍ରି ବେସିକ୍ସକୁ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ବାସନ୍ଦ କରିଛି ।

ଚତୁର ଫେସବୁକ କେବେ ଚାଷୀମାନଙ୍କୁ ପାଣିପାଗ ଜାଣିବାରେ ଫ୍ରି ବେସିକ୍ସ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ ତ କେବେ ଅଭାବୀ ଭାରତୀୟଙ୍କୁ ପରସ୍ପର ସହ ଯୋଡ଼ିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ ବୋଲି ଦେଶସାରା ସହର ବଜାର ସବୁଠି ଜୋରଦାର ପ୍ରଚାର ଚଳାଇଥିଲା ।

ସବୁ ଖବରକାଗଜରେ ପୂରା ଫର୍ଦ ବିଜ୍ଞାପନ ଆଉ ସବୁ ବସ ରହିବା ସ୍ଥାନରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ହୋର୍ଡ଼ିଂ । ଆଉ ଏଥିରେ ସଭିଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ ଥିଲା ଏକ ନମ୍ବରକୁ ମିସ କଲ ଦେଇ ଫ୍ରି ବେସିକ୍ସକୁ ସମର୍ଥନ କରିବା ପାଇଁ । ଏ ପ୍ରଚାର ପ୍ରସାରରେ ୧୦୦ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ବୋଧେ ଖର୍ଚ୍ଚ ହୋଇଥିବ! କେଉଁଠୁ ଆଦାୟ ହେବ ଏ ପଇସା? ଫ୍ରି ବେସିକ୍ସର ମାଗଣା ଫେସବୁକ ଓ ବାକି ୱେବସାଇଟକୁ ସୁବିଧା ଦେବାର ଏ ଆଳ ବିରୋଧରେ ଝଡ଼ ଉଠିଛି ।

Savetheinternet.in ନାମରେ ଏକ ୱେବସାଇଟ ତିଆରି କରି ଇଣ୍ଟରନେଟରେ ସମାନତା ପାଇଁ ଲଢ଼ୁଥିବା କର୍ମୀଏ ଏକରକମ ଆନ୍ଦୋଳନ ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି ।

ଫେସବୁକର ମିସ କଲ ଅଭିଯାନର କଡ଼ା ଜବାବ ଦେବାପାଇଁ Savetheinternet.in ଓ fsmi.in ନାମକ ଦୁଇଟି ୱେବସାଇଟ ପକ୍ଷରୁ ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ସଚେତନ କରାଯାଇ ଟ୍ରାଇ ପାଖକୁ ଇମେଲ ପଠାଇବା ଅନୁରୋଧ କରାଯାଇଥିଲା । ଫେସବୁକର କୋଟି କୋଟି ଟଙ୍କା ଖର୍ଚର ମିସ କଲ ଅଭିଯାନରୁ ୧୦ ଲକ୍ଷ ସମର୍ଥନ ମିଳିଥିବା ବେଳେ ବିନା ପଇସାରେ ସାଢ଼େ ଚାରି ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ଇମେଲ ଜରିଆରେ ଫ୍ରି ବେସିକ୍ସକୁ ବିରୋଧ କରି ଟ୍ରାଇକୁ ଇମେଲ କରିଛନ୍ତି ।

ତେବେ ଫେସବୁକର ଏହି ସମର୍ଥନ ସଂଗ୍ରହକୁ ଟ୍ରାଇର ସଭାପତି ଆରଏସ ଶର୍ମା ଘୋର ନିନ୍ଦା କରି କହିଛନ୍ତି ଏଯାବତ ଫେସବୁକ ଯେଉଁ ୧୪ ଲକ୍ଷ ଲୋକଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରି ସେମାନଙ୍କୁ ମିସ କଲ ଜରିଆରେ ସମର୍ଥନ ଆଣିଛି ତା’ ମୂଲ୍ୟହୀନ ।

୧୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କାର କି ଅପଚୟ! ସେତିକି ପଇସାରେ ଶହେ ହଜାର ଲୋକଙ୍କ ମାଗଣାରେ କିଛି ଉପଯୋଗୀ ସାଇଟ ଦେଖିବା ସୁଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ଆହୁରି ଭଲ ହୋଇଥାନ୍ତା ।

ଫ୍ରି ବେସିକ୍ସରେ ଲୁଚି ରହିଥିବା ସବୁଠୁ ବଡ଼ ବିପଦଟି ହେଲା ଫେସବୁକର ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କାରସାଦି । ବ୍ୟବହାର୍ରକାରୀ କି କି ସାଇଟ ଦେଖିଲେ, କାହା ସଙ୍ଗେ ଗପିଲେ ସେସବୁ ଏହା ତାଙ୍କ ଅଗୋଚରେ ଟିକିନିଖି କରି ହିସାବ ରଖିଥାଏ । ସଳଖେ କହିଲେ ଫେସବୁକରେ ବ୍ୟବହାର କାରୀ ବାପୁଡ଼ାର ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ବୋଲି କିଛି ରହିବ ନାହିଁ ।

ଫେସବୁକ ଆରମ୍ଭରୁ ଶବ୍ଦସମ୍ଭାରରେ ଭରା ଏକ ଲମ୍ବା ବିବରଣୀରେ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହରେ ବ୍ୟବହାରକାରୀଙ୍କ କୌଣସି ଅଭିଯୋଗ ନାହିଁ ବୋଲି ଖୁବ ଚତୁର ଭାବେ ତାଙ୍କଠୁ ଅନୁମତି ନେଇଯାଏ । ଅନଭିଜ୍ଞ ବ୍ୟବହାରକାରୀ ପାଠ ଘର ଯାହା ସେଥିରେ ସେ ଏ ଫିକର ବୁଝିବ ବା କିପରି?

ଇଣ୍ଟରନେଟ ଓକିଲ ଇବେନ ମଗଲେନ ଓ ମିସି ଚୌଧୁରୀ ଏକ ଲେଖାରେ ଦୁହେଁ ତନ୍ନ ତନ୍ନ କରି ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିଛନ୍ତି ଏ କଥା । ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ ଯେ ଫେସବୁକ ଧନୀ ଦେଶରେ ଏଭଳି ବେପରୁଆ ଅପସାହସ କରିବକି?

ଏହି ଭଳି ଆଉ ଏକ କୁଟିଳ ବିଷୟ ଥିଲା ଏଆରଟେଲ ଜିରୋ । ଏଆରଟେଲ ଜିରୋ ଆଉ ଫ୍ରି ବେସିକ ଭିତରେ ବଡ଼ ସମାନତା ହେଉଛି ଉଭୟ କମ୍ପାନି କିଛି ୱେବସାଇଟଙ୍କଠାରୁ ବିପୁଳ ପରିମାଣରେ ପଇସା ନେଇ ସେ ୱେବସାଇଟସବୁକୁ ବ୍ୟବହାର କାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ମାଗଣାରେ ଯୋଗାଇଥାନ୍ତି ।

ଏଥିରେ ସେବା ଯୋଗାଣକାରୀ ଓ ମାଗଣାରେ ବ୍ୟବହାର କାରୀଙ୍କ ପାଖେ ପହଞ୍ଚୁଥିବା ୱେବସାଇଟସବୁଙ୍କ ସିଧାସଳଖ ସ୍ୱାର୍ଥ ନିହିତ ଥାଏ । ପାଠକଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ ବିତରଣ କରିବାର ତୁଚ୍ଛା ବିଜ୍ଞାପନ ତଳେ ଯେ ଏତେ ଫନ୍ଦି ରହିଛି ତାହା ପାଠକ ବାପୁଡ଼ା ବା ଜାଣିବ କେମନ୍ତେ? ଆଉ ଧନୀ ଦେଶରେ ଏଭଳି ଫିକର ସହଜେ ଧରାପଡ଼ିବ ବୋଲି ଫେସବୁକ ଭଳି କମ୍ପାନି ୩୦ଟି ଅଭାବୀ ଦେଶକୁ ଥୋପ କରିଛି ।

ତେବେ ମାଗଣାରେ କିଛି ୱେବସାଇଟ ଉପଲବ୍ଧ କରାଇବା କିଛି ନୂଆ ନୁହେଁ । ଅତୀତରେ ବଙ୍ଗଳାଦେଶରେ Mozilla (ଫାୟାରଫକ୍ସ ଭଳି ନାନାଦି ଖୋଲା ସଫ୍ଟଓଏର ପରିଚାଳନା କରୁଥିବା ସଙ୍ଗଠନ) ଗ୍ରାମୀଣଫୋନ ନାମକ ଯୋଜନା ଜରିଆରେ ୫ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ଲୋକଙ୍କୁ ଦିନକୁ ୨୦ MBର ଡାଟା ଦେବା ସାରା ଜଗତରେ ଆଲୋଚନା ବିଷୟ ହୋଇଥିଲା ।

ମୋଜିଲା ଓ ମୋବାଇଲ ସେବା ଯୋଗାଣକାରୀ ଟେଲିନର ଏଥି ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସାର ପାତ୍ର ହୋଇଥିଲେ । ଅନେକ ଦେଶରେ ସାଧାରଣ ଲୋକେ ବିଭିନ୍ନ ବିଷୟରେ ଜାଣିବାକୁ ପାଉନଥିବାରୁ ଏସଏସମେସ ଓ ଇଣ୍ଟରନେଟ ଯୋଗେ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପାଦିତ ଅନଲାଇନ ଜ୍ଞାନକୋଷ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ, ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ଜିରୋ ପ୍ରକଳ୍ପ ଜରିଆରେ ମାଗଣାରେ ଯୋଗାଇଦିଆଯାଉଛି ।

ଭାରତରେ ମଧ୍ୟ ପରୀକ୍ଷାମୂଳକ ଭାବେ କିଛି ସ୍ଥାନରେ ଏହି ସୁବିଧା ଦିଆଯାଇଛି । ତେବେ ଜ୍ଞାନ ବିତରଣ ପାଇଁ ଏହି ଭଳି ଉଦ୍ୟମ ସବୁରି ଆଦର ପାଆନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ହାସଲ ନିମନ୍ତେ ଜଗତର ହିତ ନାମରେ ଗରୀବଙ୍କ ଗରିବୀକୁ ଥୋପ କରି ଫେସବୁକର ଫ୍ରି ବେସିକ୍ସ କେବଳ ନିନ୍ଦା ପାଇଛି । ଲୋକଙ୍କ ସମର୍ଥନ ପାଇବାକୁ ହେଲେ କିଛି ପରିମାଣରେ ସଚ୍ଚା ହେବାକୁ ଯେ ପଡ଼ିବ ଏ କଥାଟି ଫେସବୁକ ଏବେଠୁ ହେଜିଲେ ଆଗକୁ ମଙ୍ଗଳ ହେବ ।

ଲେଖକ ପରିଚୟ:

ଶୁଭାଶିଷ ପାଣିଗ୍ରାହୀ ବେଙ୍ଗାଳୁରର ସେଣ୍ଟର ଫର ଇଣ୍ଟରନେଟ ଆଣ୍ଡ ସୋସାଇଟିରେ ଭାରତୀୟ ଭାଷାରେ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ଓ ଉଇକିମିଡ଼ିଆ ପ୍ରକଳ୍ପ ତଥା ସ୍ୱେଚ୍ଛାସେବୀ ସମୂହର ବିକାଶ ନିମନ୍ତେ ବିଗତ କିଛି ବର୍ଷ ଧରି କାମ କରୁଛନ୍ତି ।

ଆଗରୁ ଇଂରାଜୀ ସମେତ ବିଭିନ୍ନ ଦକ୍ଷିଣ ଏସୀୟ ଭାଷାରେ ଉଇକିପିଡ଼ିଆର ବିକାଶ ପାଇଁ ସେ ଉଇକିମିଡ଼ିଆ ଫାଉଣ୍ଡେସନରେ ସକ୍ରିୟ ଥିଲେ । ଉଇକିମାନିଆ ହଂକଂ, ଲଣ୍ଡନ ଓ ମେକ୍ସିକୋ ସିଟି, ଓପନ ନଲେଜ ଡେ ବର୍ଲିନ, ଗ୍ଲୋବାଲ ଭଏସେସ ସମିଟ ଫିଲିପାଇନ୍ସ ଆଦି ଦେଶବିଦେଶରେ ଭାଷାର କମ୍ପ୍ୟୁଟରୀକରଣ ଓ ଭାଷା ପାଇଁ ଟେକନୋଲୋଜି ବିକାଶ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ସେ ବିଭିନ୍ନ ସମ୍ମିଳନୀରେ ନିଜର ବକ୍ତବ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି ।

ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଓଡ଼ିଆ ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ସହିତ ମୋଜିଲା, ଓପନ ଗ୍ଲାମ, ଗ୍ଲୋବାଲ ଭଏସେସ, ଓପନସୋର୍ସ ଡଟ କମ ଆଦି ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ପ୍ରକଳ୍ପ ସହ ସକ୍ରିୟ ଭାବେ ଜଡ଼ିତ । ଜଣେ ନିୟମିତ ସ୍ତମ୍ଭକାର ଭାବେ ସେ ବିଭିନ୍ନ ଓଡ଼ିଆ ଓ ଇଂରାଜୀ ଖବରକାଗଜ, ବ୍ଲଗ ଆଦିରେ ଓ ନିଜ ବ୍ଲଗ http://psubhashish.comରେ ନିଜର ନିବନ୍ଧ ଲେଖନ୍ତି ।ଟୁଇଟରରେ ଶୁଭାଶିଷଙ୍କ ସହ @subhapa ରେ ଯୋଗାଯୋଗ କରିହେବ ।

ସେଣ୍ଟର ଫର ଇଣ୍ଟରନେଟ ଆଣ୍ଡ ସୋସାଇଟି, ବେଙ୍ଗାଳୁର
psubhashish@gmail.com

For more details visit https://cis-india.org/a2k/blogs/b15b47b24b47-b2eb3eb17b23b3e-b2bb47b38b2cb41b15b30-b2bb4db30b3f-b2cb47b38b3fb15b4db38

ଓଡ଼ିଆ ଉଇକିପାଠାଗାର: ଓଡ଼ିଆରେ ଡିଜିଟାଲ ପାଠାଗାର ଆନ୍ଦୋଳନର ନୂଆ ମୁହଁ

subha — 2016-01-28T07:25:34Z

Many would be searching for Odia-language books on the internet. Many would feel like correcting typos and other mistakes when found while reading a book, even online. Odia Wikisource is as a platform all those book lovers who want to read Odia books online and want to make more books available online.

The article by Subhashish Panigrahi was published in Your Story on January 12, 2016.

ଇଣ୍ଟରନେଟରେ ଅନେକେ ଓଡ଼ିଆ ବହି ଖୋଜୁଥିବେ । ପୁରୁଣା ବହିରେ ପ୍ରକାଶନ ବା ଛାପା-ଜନିତ ଭୁଲ ଭଟକା ଆଖିରେ ପଡ଼ିଲେ ଯେମିତି ଆମେ ବହିରେ କଲମରେ ଗାର ମାରିଦେଉ ଇଣ୍ଟରନେଟରେ ସେମିତି ଭୁଲଟିଏ ଦେଖିଲେ ଭୁଲଟି ସୁଧାରିବାକୁ ହାତ ବଳିବ । ଏ ସବୁ ପ୍ରକାର ଦ୍ୱନ୍ଦର ସମାଧାନ ଏଣିକି ଇଣ୍ଟରନେଟରେ ଉପଲବ୍ଧ ଓଡ଼ିଆ ପାଠାଗାର "ଉଇକିପାଠାଗାର" ଦ୍ୱାରା ସମ୍ଭବ ।

ଭାଷାଟିଏ ବଢ଼ିଲେ ବଢ଼ନ୍ତି ବ୍ୟବହାରୀ । ବଢ଼େ ସେ ଭାଷାର ଅଭିଲେଖ । ଆଉ ଆମ ଭାଷାଟି କେଇ ଶହ-ହଜାର ବର୍ଷ ଭିତରେ ଶାଖା ପ୍ରଶାଖା ମେଲି ଯେ କେଡ଼େ ବିଶାଳ ହୋଇଛି ତାହା ଆମେ ଜାଣୁ । ଭାଷା ନଈଟି ବହୁ ଜାଗା ଦେଇ ବହୁ ବହୁ ଅନେକ ବହି ମଧ୍ୟ ଉତୁରିଉଠିଛି । ସେ ବହିମାନଙ୍କ ଭିତରୁ ଜଣାଶୁଣା ଲେଖକଙ୍କ ବହିଗୁଡ଼ିକ ଭଲ ଭାବେ ସଂରକ୍ଷିତ ହୋଇ ପୁନଃମୁଦ୍ରଣ ହେବା ସହିତ ପିଢ଼ି ପିଢ଼ି ଧରି ପଢ଼ାହେଉଛି । ହେଲେ ଗୁରୁତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ ତଥ୍ୟ ଥାଇ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ବଣମଲ୍ଲୀ ସମ ଉପାଦେୟ ବହି ପ୍ରଚାର ପ୍ରସାର ଅଭାବରୁ ଲୋକଲୋଚନକୁ ଆସିପାରିନାହିଁ । ତା ଛଡ଼ା ଅନେକ ବହି ପ୍ରକାଶକ ଓ ଲେଖକଙ୍କ ସମ୍ବଳ ଅଭାବ ହେତୁ ବା ପାଠକଙ୍କ ଅନାଗ୍ରହ ଯୋଗୁ ସାରା ଓଡ଼ିଶା ବା ଓଡ଼ିଶା ବାହାରକୁ ଯାଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ । ଏମିତି ଅବସ୍ଥାରେ ଆମ ଭବିଷ୍ୟତ ପିଢ଼ି ସବୁଯାକ ବହି ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କିଛି ବହି ପାଇବେ ତ?

ଆଗରୁ ଆମର କୋଠକାଠିଆ ସମାଜ ଥିଲା । ଏକାଠି ବହୁଲୋକ ବସି ଆଳାପ ଆଲୋଚନା କରୁଥିଲେ । ବହି ପଢ଼ାଠୁ ଆରମ୍ଭ କରି ନ୍ୟାୟ ବିଚାର ଯାଏ ସବୁ ହେଉଥିଲା ସେଇଠି । ଆମ ବଡ଼ବଡ଼ୁଆମାନେ ସବୁ ଗୁରୁତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ସେଇଠି ନେଉଥିଲେ । ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ଛବି ଖୋଜିଲେ ଏବେ ବି ଗଛ ତଳେ ଚଉକିପରେ ଏକାଠି ହୋଇ ଲୋକେ ବିଚାର କରୁଥିବା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ପରେ ଭାଗବତ ଟୁଙ୍ଗିରେ ଆମର ଭାଗବତ ପଢ଼ାହେଲା । ସେ ଥିଲା କେଇଘଣ୍ଟା ପାଇଁ ପାଠାଗାର ଆଉ ବାକି ବେଳ ପାଇଁ ଚଳଣି ଆଉ ନ୍ୟାୟଘର । ପରେ ବହିର ଆଲୋଚନାଠାରୁ ସଂଗ୍ରହ ଓ ସଂରକ୍ଷଣ ଲୋଡ଼ା ପଡ଼ିବାରୁ ପାଠାଗାର ଆରମ୍ଭ ହେଲା । ତେବେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଲୋକେ ବହି ପଢ଼ାଠାରୁ ଦୂରେଇ ଯିବାରୁ ପାଠାଗାର ବଣମଲ୍ଲୀ ସମାନ ହୋଇପଡ଼ିଲାଣି ।

ଆଜିର ପିଢ଼ି ଯେବେ ପୂରାପୂରି ଡିଜିଟାଲ ମୁହାଁ ହୋଇସାରିଲେଣି ଆମକୁ ବିଚାରିବାକୁ ହେବ ଏ ରାଶି ରାଶି ପୋଥି କାହା ପାଇଁ । ସମାଜଟିଏ ତା'ର ଆଗାମୀ ଭବିଷ୍ୟତର ଆଖିରେ ସପନ ଦେଖେ । ତେଣୁ ଅଧୁନାତନ ପିଢ଼ିର ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ଅଣଦେଖା କରି କେବଳ ବହି ଛାପିଲେ ପାଠାଗାର ଯେ ଅଳିଆଗଦାରେ ପରିଣତ ନ ହେବ କିଏ କହିବ?

ଆଗାମୀ ପିଢ଼ି ପାଇଁ କଣ ଲେଖା ହେବ କଣ ଲେଖା ନ ହେବ ଆଉ କିପରି ଲେଖା ହେବ ତାହା ଏକ ଜଟିଳ ବିଷୟ । ଭାଷା କହିଲେ ଖାଲି ସାହିତ୍ୟକୁ ବୁଝାଏ ନାହିଁ ବରଂ ସାହିତ୍ୟ ଭାଷାର ଏକ ଅଂଶ ବୋଲି ଅନେକଙ୍କୁ ବୁଝିବାକୁ ପଡ଼ିବ । ବିଭିନ୍ନ ଧରଣର ରଚନା ଓ ସେସବୁ ସାଇତା ହେବାର ଆବଶ୍ୟକତା ବହୁ ଭାବେ ରହିଛି । ଆମେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ବେଳେ ଆଉ ନୂଆ ଭାବିବା ବେଳେ ଆଗରୁ ଘଟିଥିବା ଘଟଣା ଆମ ପାଦ ତଳର ନିଅଁ ଭଳି କାମ କରେ । ତେଣୁ ନୂଆ ପିଢ଼ି ବହିଠାରୁ ଦୂରେଇ ଯାଉଛନ୍ତି ବୋଲି ଚୋରକୁ ମାନ ମାରି ଖପରାରେ ଖାଇବା ବୋକାମି ହେବ । ବେଳେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଅଣଦେଖା କରି କେବଳ ଛପା ବହି ପଢ଼ୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ବହି ଛପାହେଉଛି ବୋଲି ବୋଧହୁଏ । କାଗଜ ପରେ ଛପା ବହି ଯେତେ ନିଜର ଲାଗିଲେ ମଧ୍ୟ ଦିନେ ନା ଦିନେ ଚିରିବ କି ଉଇଙ୍କ ଆହାର ହେବ । ଆଉ ଆଗତ ଦିନ ପାଇଁ ତାକୁ ସାଇତି ରଖିବାର ସଳଖ ବାଟଟିଏ ହେଲା ତା'ର ଡିଜିଟାଲ କପି ତିଆରିବା । ଇଂରାଜୀ, ଫ୍ରେଞ୍ଚ, ସ୍ପାନିସ, ଜର୍ମାନ, ଜାପାନୀ ଆଦି ଭାଷାରେ ଲେଖା ପୋଥିପତର ସବୁ ସେଠାର ପାଠକ ଆଜି ବି ଆମ ଭଳି ବହି ଧରି ପଢ଼ିବାକୁ ଭଲ ପାଆନ୍ତି ।

ଲଣ୍ଡନରେ କିଛି ଦିନର ରହଣି କାଳରେ ଦେଖି ଅଭିଭୂତ ହେଲି ସେଠା ଲୋକଙ୍କ ବହି ପଢ଼ାର ସଉକ । ଟ୍ରେନ ଷ୍ଟେସନ ବାଡ଼ାକୁ ଆଉଜି କିଏ ପଢ଼ୁଛି ତ କିଏ ଜନଗହଳି ଥାନରେ କଣଟିଏ ବାଛି ଫରଦ ପରେ ଫରଦ ଲେଉଟଉଛି । କିନ୍ତୁ ସେଠାର ପାଖାପାଖି ସବୁ ନୂଆ ବହି ଉଭୟ ଛପା ଓ ଇ-ବହି ବିକ୍ରୀ ହେଉଛି ।

ନୂଆ ଟେକନୋଲୋଜି ଆସିଗଲା ବୋଲି ପୁରୁଣା ପୂରା ଫୋପାଡ଼ିଦେବା କେବଳ ମଝିମଝିଆ ସମାଜର ଲକ୍ଷଣ । ହେଲେ ଉଚ୍ଚତର ସମାଜରେ ପୁରୁଣା ଓ ନୂଆର ବିଭା ସବୁଠି ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ତେଣୁ ଆମ ବହିମାନଙ୍କ ବିକ୍ରି କମିଯିବ ବୋଲି ହାଉଳି ଖାଇ ଆମେ ଏକ ପିଢ଼ିକୁ ଆମ ବହିର ବାସନାପାଣିରୁ ବଞ୍ଚିତ କରୁନୁ ତ? ଯଦି ସତରେ ଆମ ପର ପିଢ଼ି ଅମା ବହିଯାକ ନ ପଢ଼ନ୍ତି ତାହେଲେ ଏ ଜାତିର ଇତିହାସରେ ଆମେ ଲାଙ୍ଗୁଡ଼ଜକା ଆଉ ଚିରକାଳ ଦୋଷୀ ହୋଇ ରହିହେବୁ ।

ଆଉ ବହି କିଣି ହାତରେ ଧରି ପଢ଼ୁଥିବା ଲୋକଟି କେବେ ହେଁ ମୋବାଇଲ-ଟ୍ୟାବଲେଟ-କିଣ୍ଡିଲ-କମ୍ପୁଟରରେ ପଢ଼ିବାକୁ ସୁଖ ମଣିବ ନାହିଁ । କିନ୍ତୁ ଫ୍ଲାଇଟରେ ଯିବା ବେଳେ ଲୋଡ଼ା ପଡ଼ିଲେ ଡିଜିଟାଲ ମାଧ୍ୟମରେ ପଢ଼ିବ । ଆଉ ବିଶାଳ ଗ୍ରନ୍ଥର କେଉଁ କୋଣରେ ଲେଖାଟିଏ ଖୋଜିବାକୁ ଚାହିଁଲେ ସବୁ ପୃଷ୍ଠା ନ ଖୋଜି ପାଠକଟିଏ ସଳଖେ ସଳଖେ ଇଣ୍ଟରନେଟରେ ଖୋଜିପାରିବ ।

ବହିର ଡିଜିଟାଲ ରୂପ ତିଆରିବାରେ ସୃଜନିକା ନାମକ ଅନୁଷ୍ଠାନର ଅବଦାନ କାହିଁରେ କେତେ । ପାଖାପାଖି ଦେଢ଼ ଲକ୍ଷ ପୃଷ୍ଠା ସ୍କାନ କରି ସେମାନେ ଅନେକ ଇ-ବହି ତିଆରି କରିସାରିଲେଣି । ୧୮୫୦-୧୯୫୦ ଭିତରେ ଛପା ଓଡ଼ିଆ ପତ୍ରପତ୍ରିକାସବୁ ପ୍ରାୟ ଏଥିରେ ସାମିଲ । odia.org ନାମକ ଆଉ ଏକ ୱେବସାଇଟ କିଛି ନିଜ ଉଦ୍ୟମରେ ଆଉ କିଛି ବାକିମାନଙ୍କ ସହଯୋଗରେ କିଛି ଓଡ଼ିଆ ବହି ଇଣ୍ଟରନେଟରେ ଉପଲବ୍ଧ କରାଇଛନ୍ତି । ଇଣ୍ଟରନେଟ ଆରକାଇଭ (archive.org) ସାଇଟରେ ବହିସବୁ ପିଡ଼ିଏଫ ଭାବେ ଅପଲୋଡ଼ କଲେ ତାହା ମୋବାଇଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆକାରରେ ଦେଖିବାକୁ ସୁବିଧା । ହେଲେ ଲୋଡ଼ାଥିଲା ଇଣ୍ଟରନେଟରେ ପାଠାଗାରଟିଏ । ହେଲେ ଇଣ୍ଟରନେଟ ଯେତେବେଳେ ଖାଲି ପାଠକ ରହିଲେ କି ମଉଜ? ଦିଆନିଆ ନଥାଇ ସେ କି ଇଣ୍ଟରନେଟ? ପାଠକ ଯଦି କେଉଁଠି ଭୁଲଟିଏ ଦେଖିଲେ ତାକୁ ବଦଳାଇ ପାରୁଥିବେ ତାହେଲେ ସିନା । ଅନେକେ ହୁଏତ ଜାଣିନଥିବେ ଏ ସମାଧାନର ବାଟଟିଏ ରହିଛି ।

For more details visit https://cis-india.org/a2k/blogs/b13b21b3cb3fb06-b09b07b15b3fb2ab3eb20b3eb17b3eb30-b13b21b3cb3fb06b30b47-b21b3fb1cb3fb1fb3eb32-b2ab3eb20b3eb17b3eb30-b06b28b4db26b33b28b30-b28b42b06-b2eb41b39b01

Wikipedia initiative - Celebrating legacy of Bangalore Blue grapes online

praskrishna — 2016-01-29T15:44:36Z

Black is beautiful, and it can go places if it is well researched. When HL Omshivaprakash wrote a Wikipedia article about Karnataka's bidriware, the metal handicraft where gleaming black bowls and hookahs are dotted with delicate silver strips, he didn't expect it to be picked up by the French and Swedes.

Read the article published in the Times of India here. Subhashish Panigrahi gave inputs.

His article has now been translated into their languages. Though it might not lead to more money for the struggling artists of Bidar, they might get an edge while marketing their wares, says Omshivaprakash. This is the advantage that a week-long editathon hopes to achieve. Editors of the online encyclopaedia are celebrating Republic Day by encouraging people to upgrade and contribute articles on those arts, crafts and goods unique to various parts of India. "People are already working on 15 products from Kashmir, Andhra Pradesh, Assam and West Bengal," says Subhashish Panigrahi, Wikipedian and language activist.

India has 213 goods and crafts with geographical indication (GIs) tags. The GI mark is a kind of trademark, which indicates that a product's reputation is linked to its origins in a particular area. Of 213 GI tags, only 70 have English entries. So while intricacies of Muga silk-making in Assam and cultivating Bangalore Blue grapes are explained in detail in English, Alleppey coir has only a sketchy Malayalam entry.

"People should know the history of each item. For example, they should know how Kondapalli toys from near Vijayawada are made,"says Nageswara Rao Gullapalli.

Omshivaprakash, who created a signboard outside Bidar Fort last year, with a QR code that allows users to read the relevant wiki entry on their mobile phones, says a change in design can make a difference."The QR code was etched in bidri to create a socio-economic link between readers and artisans. Though the art is expensive, the artists are not paid well,"he says.

It is this desire to unearth new facts that will see Santosh Shinga, an IIT-B researcher, delving deep into Nagpur oranges, Nashik grapes and Mahabaleshwar strawberries. "I am from Nagpur and interested in fruits,"says Shinga, who knows a bit of orange farming.The only exception in his list is Puneri pagadi, the elaborate headgear recently spotted on actor Ranveer Singh in Bollywood movie 'Bajirao Mastani'.

Panigrahi hopes to finish the edits in English by January 30, right in time when the event wraps up by January 31. Karnataka, which tops the list with 30 GI goods, has only a handful of articles and images, says Panigrahi.

For more details visit https://cis-india.org/a2k/news/times-of-india-january-27-2016-wikipedia-initiative

Read Bengali, Malayalam classics online as free Wiki libraries grow

praskrishna — 2016-01-29T15:51:09Z

Content Includes Classics In Malayalam, Bengali.

The article by Sandhya Soman was published in the Times of India on January 10, 2016.

It was a hunt that took Shiju Alex to many places. Finally, his quest ended at Dharmaram College library in Bengaluru as Alex got hold of a copy of the firstever printed book in Malayalam. He scanned it promptly and volunteers uploaded the text on to Malayalam Wikisource, one of the free online libraries run by Wikipedia. Nasim Ali returned to Wikipedia editing only because fellow Odias were reaching out on social media to help upload the 13-volume Bhagavata Mahapuranam.Now, the entire work is available for free at Odia Wikisource.

Actions speak louder than words when it comes to preserving books in regional languages. Indian versions of Wikisource have more than 1 lakh pages of classic epics, philosophical tracts, and novels and poems in 10 languages. And the num bers are growing. “These are the books that we grow up with and connect emo tionally. Most of us would like to see them online,“ said Subhashish Panigrahi, Wikipedian and programme officer at the Centre for Internet and Society .

As Wikipedians come together in Bengaluru on Sunday to celebrate 15 years of editing and curating the encyclopedia in India, more such stories will be told. The growth has been tremendous in Indian language content creation, especially when it comes to setting up Wikisources, said A Ravishankar, programme director at the Wikimedia India chapter. Malayalam has 26,332 pages, including around 200 of the seminal books in the language. While Telugu has 29,039 pages, Bengali has around 11,000. Sanskrit, Tamil, Kannada, Oriya, Marathi, Gujarati and Assamese libraries are also getting bigger. The content ranges from religious texts such as Ramayan and Bible to first-ever printed literary works.

“Most of these are books in the public domain or the ones relicensed with Creative Commons licences. This allows anyone to edit or make a copy of the work, making it reusable,“ said Panigrahi. Some of the relicensed works include the Kannada Vishwakosha brought out by University of Mysore.

It isn't easy to get works online. Alex finds it difficult to procure the original texts to create their PDF versions. “Every time I go to Kerala, I look for old books,“ said Alex, who uploads the PDFs on a public domain for others to upload them. Editors are also not easy to come by . Panigrahi took to social media to find a new set of editors when he was trying to upload the Bhagavatha volumes. “Wiki's volunteer-editors have their hands full. So we appealed on social media and many people signed up,“ he said.

But the effort is worth it, said Alex. Every time he unearths an old book and posts the link on his Facebook page, the reactions are full of surprise. “Many from the younger generation don't know that Samkshepa Vedartham (the first printed work in Malayalam) was printed in Rome. Also, researchers write to me saying they are happy to see the old books online,“ he said.

Students Pitch In

The Wikimedia Foundation has tied up with various colleges to help with typing and proof-reading. Around 120 students of Kalinga Institute of Social Sciences in Bhubaneswar typed stanzas from the Bhagavata while Christ University students from Bengaluru uploaded chunks of the Kannada Vishwakosha as part of their curriculum.

Tech Hurdle

Though the project started in 2006 with Malayalam Wikisource, it spread to other Indian languages around five years ago. The biggest hurdle remains technology as the open source optical character recognition (OCR) software isn't compatible with many Indian languages. “Google's OCR that was launched last year is much better as it works with most Indian languages,“ said Ravishankar. The new software “extracts text from images of any printed text -and sometimes even handwriting, which opens the door to old texts, manuscripts, and more,“ reads Panigrahi's blog post.

For more details visit https://cis-india.org/a2k/news/the-times-of-india-january-10-2016-sandhya-soman-read-bengali-malayalam-classics-online-as-free-wiki-libraries-grow

Wikipedia Digital Centre now at Andhra Loyola College

praskrishna — 2016-02-05T20:49:22Z

Access to Knowledge programme (CIS-A2K) of the Centre for Internet and Society has opened up a Wikipedia Digital Centre at Andhra Loyola College in the city on Wednesday. The centre, which has trained a couple of students in contributing to Wikipedia earlier, has now set up a lab called ‘Wikipedia Digital Centre’ to continue the activity.

Under the programme, organisers of Access to Knowledge train the students from each department such as botany, statistics, physics and Telugu to become Wikimedians so that they offer content in Telugu and other regional languages.

A two-day-long programme trained nearly 40 students from the college to enable them update the information. The students, as a part of training would work on their respective subjects in languages and will update their works on articles in Wikipedia.

The lab is equipped with 10 computers and will be managed by Andhra Loyola College and CIS together, said one of the organisers Rahmanuddin Shaik. College management and respective faculty were present during the programme.

Read the article published by Hans India on January 14, 2016 here.

For more details visit https://cis-india.org/a2k/news/the-hans-india-january-14-2016-wikipedia-digital-centre-now-at-andhra-loyola-college