Centre for Internet and Society

Christ (DU) students enrolls for 3rd Wikipedia certificate course

Ananth Subray — 2018-09-23T04:04:48Z

Students of Christ (Deemed to be University) enrolled themselves for the third Wikipedia certificate course for the academic year of 2018-19, to understand the usage of Wikimedia projects.

A group of 37 students from Christ University in Bengaluru (Bangalore) India have enrolled themselves for a Wikipedia certificate course for the academic year of 2018-19. As an active step towards enabling the awareness on content editing and contributing skills on Wikipedia in vernacular languages, Christ (Deemed to be University), in collaboration with the CIS-A2K started the certificate this course for students in 2016. The Wikipedia certificate course is conducted after normal working hours for a total of 45 hours and carries 2 credits for the academic records of the University.

The objective of this certificate course is to enable students to acquire skills working along with Wikimedia projects which involve both technically equipping and holistic through its instruction. The course consists of three major components, the first step is an introduction to the concept of Wikipedia, which incorporates the history of online encyclopedias and the evolution of Wikipedia as one of the largest online encyclopedias available on the Internet. It also involves looking for resources for drafting articles on User sandbox and moving articles to the main space. The second step teaches students on how to edit and publish articles on Wikimedia projects, also adding tables and references, and also includes introduction to common templates, wikification of articles, legal aspects, policies, and guidelines, and how to identify vandalism and tackle it. The third step discusses Wikipedia’s notability and social significance, which lets the students understand Wikipedia in a critical and evaluative manner, where topics such as its ethics, existence as a social community, existence as a democratic project, How Wikipedia is used by students, teachers librarians and journalists.

Learning outcomes of the course: Create and edit wiki articles of good quality, with references, illustrations and templates etc, Capacity to teach Wikipedia with peer groups, without any fear. Discuss what is a reasonable source critical approach for using Wikipedia as a reference. Outline the common criticism of Wikipedia's reliability and discuss how the reliability problems can be tackled.

The Wikipedia Certificate Course syllabus can be accessed here

For more details visit https://cis-india.org/a2k/blogs/christ-du-students-enrolls-for-3rd-wikipedia-certificate-course

Wikisource Handbook for Indian Communities

Bodhisattwa Mandal and Ananth Subray P. V. — 2018-09-19T02:18:40Z

Wikisource is one of the trending Wikimedia projects. Many new editors and new books to Indic language Wikisource's get added over a period of time. However, new editors as well as existing editors face numerous problems while working with the content online. The Centre for Internet & Society's Access to Knowledge (CIS-A2K) team, to help the editors, has created this Handbook. CIS invites feedback to the first draft of this Handbook. CIS-A2K will continue to work with the Wikipedia communities to improve their efforts towards developing Wikisource.

Preface

Currently, CIS-A2K is working with five Indian-languages Wikimedia communities (Kannada, Konkani, Marathi, Odia, and Telugu) and one focus project area (Wikisource with punjabi community). While working with the above mentioned Indic Wikimedia communities, we noticed that there are many similarities between the issues and challenges faced by these communities. So, we decided to create this “Wikisource Handbook for Indian Communities”.

At first, we went through the Wikisource of each language and noted the status. Then we talked to Indic Wikipedians to know more about the Wikisource related issues that they are facing. We also asked for the feedback on the first draft of this handbook. Our actual work will start after the release of this book, when we’ll work with the communities to improve their efforts towards developing Wikisource.

Click to download the Wikisource Handbook for Indian Communities co-authored by Bodhisattwa Mandal and Ananth Subray P V. with graphics support from Saumya Naidu.

For more details visit https://cis-india.org/a2k/blogs/wiki-source-handbook-for-indian-communities

మిసిమి పత్రిక గ్రంథాలయంలో తెలుగు వికీపీడియన్ల కార్యక్రమం

pavan — 2018-08-22T15:11:03Z

తెలుగు నాట లలిత కళలపై రసజ్ఞత పెంపొందించేందుకు దశాబ్దాలుగా పనిచేస్తున్న పత్రికల్లో మిసిమి విశిష్టమైనది.

ప్రపంచ ప్రఖ్యాతి చెందిన కళాకారుల గురించి కావచ్చు, తెలుగునాట మరుగునపడ్డ చిత్రకారుని గురించి కావచ్చు - తెలుగులో లోటుగా ఉన్న ఆసక్తిదాయకమైన. విజ్ఞానదాయకమైన అంశాలపై మిసిమి వెలుగుపరచడం తెలిసిందే. అలాంటి మిసిమి పత్రిక తమ గ్రంథాలయంలో గత దశాబ్ది పాటు అంతర్జాలంలో తెలుగులో స్వేచ్ఛా విజ్ఞాన సృష్టి చేస్తున్న తెలుగు వికీపీడియా హైదరాబాద్ సమావేశానికి, వికీడేటా లేబుల్‌-అ-థాన్‌కి ఆతిథ్యమిచ్చారు. కార్యక్రమాన్ని తెలుగు వికీపీడియా, సీఐఎస్‌-ఎ2కెల తరఫు నుంచి పవన్‌ సంతోష్‌ నిర్వహించగా, మిసిమి వైపు నుంచి సంపాదక మండలి సభ్యుడు కాండ్రేగుల నాగేశ్వరరావు, ప్రధాన సంపాదకుడు వల్లభనేని అశ్వనీకుమార్ సమన్వయపరిచారు. నిర్వహించిన పవన్‌ సంతోష్‌తో పాటు తెలుగు వికీడియన్‌లు ప్రణయ్‌రాజ్‌, రహ్మానుద్దీన్, వీవెన్, అజయ్‌ పాల్గొన్నారు. మిసిమి సంపాదకులు వల్లభనేని అశ్వినీకుమార్, కాండ్రేగుల నాగేశ్వరరావు, మిసిమి రచయితల్లో ఒకరు, ప్రముఖ తెలుగు అనువాదకులు ముక్తవరం పార్థసారధి ఈ సమావేశంలో పాలుపంచుకున్నారు.

మాట్లాడుతున్న పవన్ సంతోష్, చిత్రంలో వీవెన్, వల్లభనేని అశ్వినీకుమార్, అజయ్ బండి, ముక్తవరం పార్ధసారధిలను చూడవచ్చు.

భారత స్వాతంత్ర్య దినోత్సవానికి సంబంధించిన వికీడేటా లేబుల్‌-అ-థాన్‌లో (మారథాన్, ఎడిటథాన్‌లా లేబుల్స్ చేర్చుకుంటూ వెళ్ళడం లేబులథాన్) భాగంగా ఉదయం 10.30 నుంచి సాయంత్రం 5.30 వరకు పాల్గొన్న వికీపీడియన్లు ఐటంలకు లేబుల్స్ చేర్చారు. లేబులథాన్ థీమ్ ప్రకారం - పలు భాషల కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ పురస్కార గ్రహీతలు, భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమం గురించి సంఘటనలు, పరిణామాలు, వ్యక్తులు, సంస్థలు, వగైరా ఐటంలకు తెలుగులో లేబుళ్ళు, వివరణలు చేర్చారు. స్వేచ్ఛగా ఉపయోగించుకుని, అభివృద్ధి చేయగల జ్ఞాన గని. వికీపీడియా వాక్యాలు మనుషులు చదవడానికి తేలికైతే వికీడేటా కంప్యూటర్లు చకచకా విశ్లేషించగల స్ట్రక్చర్డ్ డేటా ప్రాజెక్టు. దీనిలో ఒక్కో అంశానికి తెలుగులో పేరును, వివరణను చేరుస్తూ పోవడం అన్నది భావి తెలుగు భాషాభివృద్ధికి ఉపయోగకరం. సాయంత్రం అయ్యేసరికి 280 పైచిలుకు ఐటంలలో వీవెన్, ప్రణయ్, అజయ్, పవన్ సంతోష్‌లు తెలుగు లేబుల్, వివరణలు అభివృద్ధి చేశారు.

వికీడేటా లేబులథాన్లో నిమగ్నమైన సభ్యులు

కార్యక్రమంలో భాగంగా వికీపీడియన్లతో వల్లభనేని అశ్వినీ కుమార్, ముక్తవరం పార్థసారధి పలు అంశాలు చర్చించారు. పవన్ సంతోష్‌ ఈ సందర్భంగా వికీపీడియా నిర్మాణం వెనుక మూలస్తంభాలు, వాటి అమలు, తెలుగు వికీపీడియా స్థితిగతులు వగైరా వివరించారు. ప్రారంభంలో తెలుగు వికీపీడియాలో నెలనెలా ఇరవై నుంచి ముప్పై మిలియన్ల వరకూ పేజీ వ్యూలు ఉంటున్నాయని పవన్, రహ్మాన్ వివరించారు. ప్రధానంగా మొబైల్‌ వేదికగా చదువుతున్న తెలుగువారు తెలుగులోనే సమాచారాన్ని ఆశిస్తున్నారని వివరించారు. (ఇతర బాధ్యతల కారణంగా ఆపైన సమావేశం నుంచి రహ్మాన్ నిష్క్రమించారు) తెలుగు రచయితలు ఎక్కువమంది వివరాలు తెలుగు వికీపీడియాలో దొరకాలని, అందుకు అవసరమైతే డేటా స్థాయిలో తాము సహకరించగలమని వల్లభనేని అశ్వినీకుమార్ పేర్కొనగా తెలుగు వికీపీడియా విషయ ప్రాధాన్యత పరిధిలోని వారికి తెవికీలో వ్యాసాలు సృష్టించడం, మిగిలిన అందరి వివరాలను వేరే వేదికలో సమాచారం అందుబాటులోకి తేవడం చేయవచ్చని వీవెన్ సమాధానమిచ్చారు. ముక్తవరం పార్థసారధి ఉదాహరణ కోసం రచయిత త్రిపుర వ్యాసాన్ని తెరిచి అందులోని సమాచారాన్ని పరిశీలించి ప్రారంభ స్థాయిలో ఉన్నా ఇలా ఎందరో రచయితలు, ఇతర అంశాల గురించి విజ్ఞానాన్ని అందించడం చాలా కీలకమని పేర్కొన్నారు. పార్థసారధి మాట్లాడుతూ ఏ విషయంలోనైనా అత్యున్నత నాణ్యత కోసం అంటూ అసలు పనిచేయకపోవడం కన్నా సాధ్యమైనంత ఉత్తమ నాణ్యతతో పని జరుగుతూండడం మంచిదని తన దృక్పథాన్ని వెల్లడించారు. పవన్ సంతోష్‌ ఒక మంచి వ్యాసాన్ని చూపించి, ఈ స్థాయికి నాణ్యత అభివృద్ధి చేయాలన్న లక్ష్యంతో పనిచేస్తున్న వికీపీడియన్లూ ఉన్నారని తెలిపారు. పవన్ సంతోష్‌ మాట్లాడుతూ మిసిమి వారు నాణ్యమైన వనరులు రూపొందించినవైన చిత్రకళ, సాహిత్యం, సంగీతం, నాట్యం అన్న నాలుగు అంశాలు తీసుకుని, ఈ రంగాల్లో తెలుగువారి గురించి తెలుగు వికీపీడియాలో నాణ్యమైన సమాచారం రూపొందించేందుకు ప్రామాణిక మూలాలను జాబితా వేయడం అందరికీ ఉపయుక్తమని సూచించారు. చర్చల్లో భాగంగా తెలుగు వికీపీడియా గురించి, తెలుగు వికీపీడియాలో అసలు రాయవచ్చన్న సంగతినీ విస్తృతమైన తెలుగు సముదాయానికి ఎలాగోలా తెలియజేయడం వల్ల వాలంటీర్ల సమస్య తీరుతుందని అభిప్రాయాలు వెల్లడయ్యాయి. ప్రణయ్‌రాజ్ వికీపీడియాలో రాయడం వల్ల ఆత్మతృప్తి, నైపుణ్యం లభిస్తుందని అయితే ఇతర మాధ్యమాల్లా వెనువెంటనే పేరు ప్రఖ్యాతులు రావడం సాధ్యం కాదని, అయినా సిద్ధపడి సేవచేస్తున్న వికీపీడియా సముదాయ సభ్యుల సమున్నత వ్యక్తిత్వం కొనియాడారు. అందరికీ తెలుగులో విజ్ఞానం అన్న తెలుగు వికీపీడియా ఉద్దేశాన్ని ప్రతిధ్వనిస్తూ తమ గ్రంథాలయాన్ని వేదికగా ఇచ్చి, చర్చలో పాల్గొన్నందుకు నిర్వాహకుడు పవన్ సంతోష్‌, వికీపీడియా సభ్యులు కృతజ్ఞతలు తెలిపారు. మిసిమి తరఫున విచ్చేసిన సభ్యులు ప్రతిగా ఒకేలాంటి లక్ష్యాలు ఉన్నందున తెలుగు వికీపీడియన్లు చేసే కృషి పట్ల తమకున్న ఉన్నత భావాన్ని వెల్లడించారు.

For more details visit https://cis-india.org/a2k/blogs/c2ec3fc38c3fc2ec3f-c2ac24c4dc30c3fc15-c17c4dc30c02c25c3ec32c2fc02c32c4b-c24c46c32c41c17c41-c35c3fc15c40c2ac40c21c3fc2fc28c4dc32-c15c3ec30c4dc2fc15c4dc30c2ec02

Workshop of Publishers and Writers on Unicode, Open Source and Wikimedia Projects

Admin — 2018-08-11T02:08:53Z

CIS-A2K team organized a workshop on unicode, open source and wikimedia projects at Pune on July 25, 2018.

CIS-A2K has started dialogue with the publishers for the last 6 months regarding FOSS, Open knowledge and content donation to Wikimedia Projects. As a result, various publishers and writers associated with social sector have taken initiative to organise workshops. Parisar, NGO working on environmental issues organised this orientation session for 4 activists, 5 publishers and 6 writers.

The following issues were discussed with demonstrations -

Adoption of Unicode and open source softwares
Make available old reference books, out of print books on web using new technology
Strengthening of Marathi Wikipedia, Wikisource, Wiktionary etc.
Social marketing of literary books
Explore the new medium of e books
To establish a company on lines of Amazon for e-selling of marathi books

Read the event details on Wikimedia Blog

For more details visit https://cis-india.org/a2k/blogs/workshop-of-publishers-and-writers-on-unicode-open-source-and-wikimedia-projects

Workshop of River activists for building Jal Bodh - Knowledge resource on Water

Admin — 2018-08-11T01:45:18Z

To build knowledge resource on rivers in Pune district, CIS-A2K team organized a workshop in Pune on July 25, 2018.

After the River Dialogue, Jeevit nadi organisation has taken initiative to train their team of activists in open knowledge and Wikimedia Projects. Activists and researchers from Jeevit Nadi, EcoUniv, Jal Biradari, Ecological Society, Sagarmitra organisations participated in the workshop. The groups presented their work, the database and the resources with them. These include photographs, videos, training material and data collected on site. Extensive discussion was made for evolving methodology to integrate in Wikimedia Projects. This was the first iteration in the series of workshops.

The second iteration of building content on rivers in Pune district was organised on 25th July by Jeevit Nadi organisation. In this 4 hour session, 5 participants worked on category tree and structure of article on river. The editing skills for this were imparted. The images and videos available in the repository were analysed for uploading. The categorisation of media was also planned. The issues like maps of rivers and heritage places on the banks were also discussed. This team will prepare the database and organise the media files available for uploading in respective categories. The next iteration is planned in September.

Read the full details on Wikimedia Blog

For more details visit https://cis-india.org/a2k/blogs/workshop-of-river-activists-for-building-jal-bodh-knowledge-resource-on-water

ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವಗಳು/ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ತುಮಕೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ೨೦೧೮

Admin — 2018-08-11T01:32:00Z

CIS-A2K team held a workshop in Tumakur University on 25 July 2018.

Read the full details on Wikipedia page

ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವಿವರ

ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ಹೊಸಬರು: ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಪರಿಚಯ, ಖಾತೆ ತೆರೆಯುವುದು, ವಿಕಿ ಸಂಪಾದನೆ ಕಲಿಯುವುದು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ವಿಜ್ಞಾನ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು.

ದಿನಾಂಕ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳ

ದಿನಾಂಕ: ಜುಲೈ ೨೫, ೨೦೧೮, ಬುಧವಾರ
ಸಮಯ: ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ೯:೩೦ ರಿಂದ ಸಾಯಂಕಾಲ ೫:೩೦ರ ತನಕ
ಸ್ಥಳ:ತುಮಕೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜು ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗ, ಗೂಗ್ಲ್ ಮ್ಯಾಪ್

ಸಂಪನ್ಮೂಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು

ಭಾಗವಹಿಸಿದವರು

--Mangalapandith (ಚರ್ಚೆ) ೦೭:೪೪, ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೧೮ (UTC)
--Vanitha YH (ಚರ್ಚೆ) ೦೭:೪೭, ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೧೮ (UTC)
--Mdshreedevidevaraju (ಚರ್ಚೆ) ೦೭:೪೭, ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೧೮ (UTC)
--Shashikalashivanna1 (ಚರ್ಚೆ) ೦೭:೪೮, ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೧೮ (UTC)
--Varshitha govindaraju (ಚರ್ಚೆ) ೦೭:೪೯, ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೧೮ (UTC)
--Soumya ravish (ಚರ್ಚೆ) ೦೭:೪೯, ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೧೮ (UTC)
--Ganmanj (ಚರ್ಚೆ) ೦೭:೫೦, ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೧೮ (UTC)
--Sowmyalatha.s (ಚರ್ಚೆ) ೦೭:೫೨, ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೧೮ (UTC)
--Bindu Umesh (ಚರ್ಚೆ) ೦೭:೫೩, ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೧೮ (UTC)
--Shashirekha V N (ಚರ್ಚೆ) ೦೭:೫೪, ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೧೮ (UTC)
--Girish.Nagappa (ಚರ್ಚೆ) ೦೮:೪೪, ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೧೮ (UTC)
--Lokeshbag (ಚರ್ಚೆ) ೦೮:೪೮, ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೧೮ (UTC)

ವರದಿ

ತುಮಕೂರು ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ/ಕಾರ್ಯಾಗಾರ ೨೫ರಂದು ನಡೆಯಿತು. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ತುಂಬಾ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಡೆಯಿತು. ಹೊಸ ೧೨ ಸದಸ್ಯರು ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಖಾತೆ ಸೃಷ್ಠಿಸಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ೧೦ ಜನ ಹುಡುಗಿಯರು ಮತ್ತು ೨ ಹುಡುಗರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಇವರು ತುಮಕೂರು ವಿಶ್ವವಿದಯಾಲಯದ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಪದವಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಭಾಗವಹಿಸಿದವರಿಗೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ತಳಮಟ್ಟದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಟ್ಟೆವು. ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅಲ್ಲದೇ ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಕಾಮನ್ಸ್ ಬಗ್ಗೆಯೂ ತಿಳಿಸಿಕೊಟ್ಟೆವು. ಅದಲ್ಲದೇ ವಿಕಿಯ ಇತರ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟುಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಹೇಳಿದೆವು. ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಲೋಕೇಶ ಕುಂಚಡ್ಕರು ಭಾಗವಿಸಿದ್ದರು. ಭಾಗವಹಿಸಿದವರು ವಿಜ್ಞಾನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅವರಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಪಠ್ಯ ಲೇಖನಗಳು ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸಿ ಈ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡೆವು. --ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ (ಚರ್ಚೆ) ೧೭:೦೪, ೨೯ ಜುಲೈ ೨೦೧೮ (UTC) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ dashboard link ಇಲ್ಲಿದೆ.

For more details visit https://cis-india.org/a2k/blogs/tumakur%20university-workshop

వికీపీడియా:సమావేశం/హైదరాబాదు/మిసిమి పత్రిక భాగస్వామ్య సమావేశం, జూలై 2018

Admin — 2018-08-11T00:37:13Z

On 24 July 2018, CIS-A2K team held partnership discussions with Misimi Telugu monthly magazine.

Full details on Wikipedia page here

వికీపీడియా నుండి < వికీపీడియా:సమావేశం‎ | హైదరాబాదు Jump to navigation Jump to search

2018 జూలై 24న మిసిమి కార్యాలయ గ్రంథాలయంలో తెలుగు వికీపీడియా అభివృద్ధి కోసం భాగస్వామ్య అవకాశాలను గురించి జరిపిన చర్చల సారాంశం.

వివరాలు

తేదీ-సమయం: 2018 జూలై 24న మధ్యాహ్నం 12 నుంచి 2.30 వరకూ
ప్రదేశం: మిసిమి కార్యాలయ గ్రంథాలయం, ఆర్టీసీ క్రాస్ రోడ్స్ వద్ద, ముషీరాబాద్, హైదరాబాద్

పాల్గొన్న వ్యక్తులు

వల్లభనేని అశ్వినీ కుమార్, సంపాదకుడు, మిసిమి పత్రిక
కాండ్రేగుల నాగేశ్వరరావు, సహ సంపాదకుడు, మిసిమి పత్రిక
పవన్ సంతోష్, సీఐఎస్-ఎ2కె.

చర్చించిన అంశాలు

హైదరాబాద్ ఆర్టీసీ క్రాస్ రోడ్స్ వద్ద ఉన్న మిసిమి కార్యాలయ గ్రంథాలయంలో మన నెలవారీ సమావేశాలు నిర్వహించుకోవచ్చనీ, అక్కడే పుస్తకాలు తీసుకుని చదివి సమాచారం అభివృద్ధి చేసేలాంటి ఎడిటథాన్లు నిర్వహించుకోవచ్చని వారు అవకాశం ఇచ్చారు.
వచ్చే నెల అటువంటి కార్యక్రమం నిర్వహించుకుంటే పత్రిక రచయితలను ఆహ్వానిస్తానని పేర్కొన్నారు. తెలుగు వికీపీడియాలో అభివృద్ధి చేయదలిచిన కొన్ని ప్రధానమైన అంశాలు (తెలుగు ప్రముఖులు, తెలుగు గ్రామాలు, భారతదేశ చరిత్ర, వగైరా) తీసుకుని తెవికీపీడియన్లు, మిసిమి రచయితలూ కలిసి ఆయా అంశాల్లో అత్యంత ప్రామాణికమని ఎంచే పుస్తకాలను (ఓ 50-100) జాబితా వేస్తే ఆ జాబితా భవిష్యత్తులో మనం తెలుగు వికీపీడియన్లకు అందుబాటులోకి తీసుకురావడం, వికీసోర్సు పునర్విడుదలలో ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం వంటి కార్యక్రమాలకు స్వీకరించేందుకు వీలుంటుంది.
మిసిమి పత్రికలో తెలుగు వికీపీడియా నిర్మాణం, అది ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలు, సభ్యులు దాన్ని అధిగమించడానికి చేస్తున్న ప్రయత్నాలు వంటి అంశాలను కలిపి తెవికీపీడియన్లు వ్యాసం రాయవచ్చు, తద్వారా అత్యంత సీరియస్, పాండిత్య, పరిశోధన ప్రధానమైన మిసిమి పత్రికను చదివే పాఠకులకు తెవికీపీడియా గురించి విజ్ఞప్తి చేసినట్టవుతుంది.
పత్రికను కేవలం లాభాపేక్ష కోసం కాక ఉన్నతమైన లక్ష్యాల కోసం నడుపుతున్నట్టు కాబట్టి కాపీహక్కుల మీద తమకు పట్టింపులేదనీ, పత్రికలోని నాణ్యమైన సాహిత్యం ప్రజలకు చేరువ కావడం ముఖ్యమనీ వారు తెలిపారు. పత్రికలోని పలు వ్యాసాలను కానీ, సంచికలను కానీ ప్రస్తుతం పత్రికల కాపీహక్కుల పునర్విడుదల విషయమై ఉన్న సాంకేతిక సమస్యలు అధిగమించి ఎలా సీసీ-బై-ఎస్‌ఎలోకి తీసుకురావచ్చన్నది ఆలోచించాలి.

For more details visit https://cis-india.org/a2k/blogs/partnership-discussions-with-misimi-telugu-monthly-magazine

How to write differently for different Telugu digital platforms - awareness session to Indu Gnana Vedika

pavan — 2018-07-19T14:56:45Z

Different digital platforms require a different style of writing based on nature, ethos, and audience of the platform. Without which writer and piece of writing can only find rejections and deletions.

On June 9th, CIS-A2K Community advocate, and Telugu Wikipedia Admin Pavan Santhosh took a session which aimed to improve writing abilities on various digital platforms to members of Indu Gnana Vedika, who earlier collaborated with A2K to release and digitize their books in Wikisource. On 22 June 2014, CIS-A2K conducted an event to re-license 10 books into CC license and Training on Tewiki to members of Indu Gnana vedika. Later Indu Gnana Vedika members started digitizing those books in Telugu Wikisource & Creating articles about Indu Gnana Vedika books and other aspects in Telugu Wikipedia.

Telugu Wikipedia admins found many of those articles are not notable to be in Telugu Wikipedia, notified and discussed. Finally deleted majority of them. One of the users introduced to Tewiki during this project - Indusri Ushasri continued to contribute improving those 10 books in Telugu Wikisource and undeleted articles about Indu Gnana vedika in Telugu Wikipedia.This event intended to be respectful and good closure for the partnership. The event was designed to provide a better idea to interested members of the organization about varying styles of different digital platforms like Telugu Wikipedia, e-Magazines, Websites, etc., and help them to choose various platforms to contribute according to the subject they wanted to write.

Pavan demonstrated various aspects that needed to look into while writing such a piece like the ethos of the platform, target audience, etc., 5 participants from Indu gnana vedika along with Indusri Ushasri participated in this event.

For more details visit https://cis-india.org/a2k/blogs/how-to-write-differently-for-different-telugu-digital-platforms-awareness-session-to-indu-gnana-vedika

వికీపీడియా:సమావేశం/గుంటూరు/అన్నమయ్య గ్రంథాలయం - భాగస్వామ్య కార్యక్రమం జూలై 2018

Admin — 2018-08-11T00:43:35Z

CIS-A2K partnership activity in Annamayya Library, Guntur.

See the event details on Wikipedia page here

వికీపీడియా నుండి < వికీపీడియా:సమావేశం Jump to navigation Jump to search

2018 జూలై 10న గుంటూరు అన్నమయ్య గ్రంథాలయంలో భాగస్వామ్య అవకాశాలను గురించి జరిపిన చర్చలు, చేసిన చిరు శిక్షణల సారాంశం.

వివరాలు

తేదీ-సమయం: 2018 జూలై 10న ఉదయం 11 నుంచి సాయంత్రం 4 వరకూ
ప్రదేశం: అన్నమయ్య గ్రంథాలయం, వేంకటేశ్వరస్వామి ఆలయం ఎదురుగా, బృందావన కాలనీ, గుంటూరు

పాల్గొన్న వ్యక్తులు

వాడుకరి:Gopi.Mogili, అన్నమయ్య గ్రంథాలయం
లంకా సూర్యనారాయణ, అన్నమయ్య గ్రంథాలయ వ్యవస్థాపకుడు
పవన్ సంతోష్, సీఐఎస్-ఎ2కె.

చేపట్టిన పనులు, భాగస్వామ్య చర్చలు

అన్నమయ్య గ్రంథాలయానికి సంబంధించిన లక్షా మూడువేల పుస్తకాల కేటలాగును ఇప్పటికే వికీపీడియాలోకి కొంతమేరకు విశ్వనాథ్ గారు, కొంతమేరకు సీఐఎస్-ఎ2కె వారు, రహ్మానుద్దీన్ ప్రభృతులు పూర్తిచేశారు. అయితే ఆపైన నిరంతరం పుస్తకాలు చేరుతూ జాబితా అప్‌డేట్ అవుతూండడాన ఆ పుస్తకాలు చేర్చడానికి గ్రంథాలయ సిబ్బందికి శిక్షణనివ్వాల్సిందిగా ఆహ్వానించారు.
గ్రంథాలయ సిబ్బందిలో ఒకరైన గోపి మొగిలికి స్ప్రెడ్‌షీట్లలోని కాటలాగ్ వికీ మార్కప్ కోడ్‌లోకి తీసుకురావడానికి ఉపకరించే వెబ్‌సైట్ చూపి శిక్షణను ఇచ్చాం. తద్వారా భావి గ్రంథాలయ సూచికలన్నీ వికీపీడియాలోకి వచ్చేందుకు వీలవుతుంది.
గ్రంథాలయ వ్యవస్థాపకుడు లంకా సూర్యనారాయణ వికీపీడియాలో తమ కాటలాగ్ డిజిటైజ్ చేసి, తద్వారా పరిశోధకులకు గ్రంథాల అందుబాటుకు వీలుకల్పించిన వికీపీడియా వాలంటీర్లను, పాల్గొన్న సంస్థల ఉద్యోగులను ప్రశంసిస్తూ తమ గ్రంథాలయం ద్వారా తెలుగు వికీపీడియా సముదాయ అభివృద్ధికి ఏయే కార్యకలాపాలు చేపట్టవచ్చో ఆలోచించి ప్రతిపాదించమని కోరారు.
ఈ నేపథ్యంలో గుంటూరు సమీపంలోని వీవీఐటీ కళాశాలలో వాడుకరి:KCVelaga పలు కార్యకలాపాలు చేపడతున్నందను, వారి భాగస్వామ్యంతో గుంటూరులో గ్రంథాలయంలో నెలవారీ సమావేశాలు నిర్వహించడం ప్రారంభిద్దామని, గ్రంథాలయంలోని గ్రంథాలు స్కాన్ చేయడంలో వీవీఐటీ వికీ క్లబ్ సభ్యులకు శిక్షణనిచ్చి కాపీహక్కులు లేని గ్రంథాలు కొన్ని వికీమీడియా కామన్స్‌లోకి తీసుకురావచ్చనీ ఆలోచిస్తూ ఆయా ప్రతిపాదనలు గ్రంథాలయం ముందుంచనున్నాం.

For more details visit https://cis-india.org/a2k/blogs/partnership-activity-in-annamayya-library-guntur

Putting women human rights activists on the world map

Admin — 2018-05-20T14:09:17Z

Birubala Rabha may be a household name in Assam, but her crusade against the practice of witch-hunting in her State has not got the attention it deserves from the nation or the world. Barring a handful of articles in print and online publications, little has been written about her fight that spans over two decades. There is no mention of her on Wikipedia.

The article by Sarumathi K. was published in the Hindu on May 19, 2018.

Like Ms. Rabha, India has seen many women human rights activists who have taken up cudgels on behalf of the marginalised and oppressed, but their stories have remained mostly muted. “Sadly women are marginalised even in the online space. There is no mention of these brave women in the more than five-and-a-half million English entries on the Wikipedia website. In fact, less than 20% of the biographies on Wikipedia are dedicated to women, with few devoted to the important work of human rights defenders, and even fewer to women human rights defenders,” said Leah Verghese, senior campaigner and researcher, Amnesty International India.

To take stories of such women to the world, Amnesty International, Bengaluru, is working in collaboration with Wikimedia Foundation to put out profiles of women human rights defenders in the country on Wikipedia. The technical support is being extended by Centre for Internet and Society. “A few women have a brief profile; we will be updating them. For those who have none, we will create new ones,” said Ms. Verghese.

The project, called Brave: EDIT, will take shape with the help of volunteers, mostly college students from Bengaluru, who will compile and upload profiles of women human rights defenders such as Tongam Rina, Jagmati Sangwan, Manjula Pradeep, Aruna Sanghapali, Pavitri Manji and Birubala Rabha, among others. This project is being simultaneously executed in 20 other countries.

“We have created a list of 24 such women activists who have worked in the field of human rights in India. Though the list was much longer, there are some Wikipedia criteria, including notability and verifiability of the people being written about, which led us to bring the number down to 24,” said Ms. Verghese.

The volunteers have been working on the project on weekends and the profiles are likely to be available on Wikipedia in a week.

Manuja Pradeep, Dalit human rights activist from Gujarat and executive director of Navsarjan Trust, who is on the list of women being profiled, said, “The visibility on the Internet is very important for activists, especially women activists. Most of us have spent over two decades on the ground, working for the marginalised community and this entry in Wikipedia is a big recognition for our work.”

For more details visit https://cis-india.org/a2k/news/hindu-sarumathi-k-may-19-2018-putting-women-human-rights-activists-on-the-world-map

Wikipedia edit-a-thon in mind? Kindly start here

tito — 2018-05-11T08:15:56Z

Are you thinking to conduct a Wikipedia edit-a-thon? You may use this document as an initial guide. Please note: this article is written keeping specially organisations, institutions, and individuals in mind, who are new to Wikipedia world. We are starting this post with some basic questions. Please feel free to ask questions by mailing tito "at" cis-india.org

Are you thinking to conduct a Wikipedia edit-a-thon? That's great. In this article I'll explain a few thinks, which might help to plan your ediit-a-thon your better?

First thing first, a few questions:

Do you want to contribute to Wikipedia or other projects? Other than Wikipedia, there are a few other interesting projects such as Wikisource, Wikidata, Wiktionary, Wikimedia Commons.
Do you want to contribute to other language Wikipedias/projects such as Tamil Wikipedia, Kannada Wikipedia, Telugu Wikisource, Bengali Wikisource etc., other than the same old English Wikipedia?

If you are planning to do an English Wikipedia edit-a-thon, it is comparatively more difficult, and needs much more preparation. I'll explain some of these things below.

Now let's talk about edit-a-thon structure:

Do you want to do it an offline edit-a-thon? Or is it going to be an online edit-a-thon?
What is the duration?
How many people are going to participate? Are they already Wikipedians or new to Wikipedia?

Help pages: Getting started with Wikipedia

Let's start by gathering a few help pages' link which will help to get started with Wikipedia:

Introduction to Wikipedia: https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Introduction
CheatSheet: learn how to write using Wikicode https://en.wikipedia.org/wiki/Help:Cheatsheet

Policies and guidelines

It is really important to know about a few policies before you start editing Wikipedia. Please explain these policies and guidelines to edit-a-thon participants as well.

Notability: we have "notability" policy. What are the topics we can write about? Please read here: https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Notability Now, these are "General Notability Guidelines or in short we call it GNG (please read the "General notability guideline" in the page). Now, we have detailed explanation pages on different notability topics: https://en.wikipedia.org/wiki/Template:Notability_guide, please read the pages you need such as https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Notability_(people). Now in every guideline page you'll get something called "basic criteria", and/or "additional criteria". These are the guidelines you need to pass. A good argument goes like this: "The article meets Wikipedia notability because it meets "this", "this", "this", and "this" (or #1, #3, #4, and #5) of the mentioned notability guideline.
Verifiability: The next important policy is Verifiability. Please read https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Verifiability. Please also read, what are reliable references or how to identify reliable sources: https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipediaa:Identifying_reliable_sources. There is a fine list of references such as forum posts, personal blogs, eCommerce websites, press releases, user-generated content etc. etc. we should not use as references on Wikipedia.
Neutral point of view: Neutral point of view is absolutely important. Please read: https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Neutral_point_of_view

Frequently asked questions

Question: I do not have references, can I create pages or add information?

Answer: No, references are important. Specially, on English Wikipedia, where content are reviewed more, reliable secondary references are absolutely needed.

Question: But, I am writing the "truth".

Answer: Wikipedia works with :verifiability, and not truth. Please read: Verifiability, not truth

Question: I can not provide the things you are asking, but I am working for a cause. Can't you help?

Answer: That's a good question. A2K cares about bridging gender gap, knowledge revolution, and diversity. However, please note, it is a standard practice Wikipedia is not a soapbox or means of promotion, and Wikipedia is also not a place to do advocacy, propaganda, or recruitment of any kind. If you really want to advocated about your cause, why not try your own website, blog, or some forums?

For more details visit https://cis-india.org/a2k/blogs/wikipedia-edit-a-thon-in-mind-kindly-start-here

Exploring Wikimedia platforms in Dialogue on the Urban Rivers of Maharashtra

subodh — 2018-05-07T16:25:11Z

INTACH (Indian National Trust for Art and Cultural Heritage) and SANDRP (South Asian Network of Dams, Rivers and People) organized “A Dialogue on the Urban Rivers of Maharashtra” on 20-21 April 2018 from 9:00am-5:30pm at Yashada, Pune.

In the last year, we have developed good rapport with organisations and citizen science groups working on water related issues. Thematic workshops and awareness sessions were conducted with some of them. We have started discussing about 'Wiki Meets/Takes River' Campaign with these networks. INTACH and SANDRP are two potential groups which work on rivers across India with commitment. We have opportunity to collaborate in other states also.

We gave inputs on 'Exploring Wikimedia platforms for spreading knowledge about Water, Dams & Rivers'.

Outcome

The river dialogue was very meaningful and action oriented. Last month, we were able to launch process to build knowledge repository called - Van Bodh - related to biodiversity, forest and tribals with Tribal Research & Training Institute & other thematic groups. Through this dialogue, various thematic groups & Govt organisations formed consensus on evolving - Jal Bodh - a knowledge repository on Water related issues. Prof Madhav Gadgil and myself prepared a concept note for further discussions and process development. Yashada will be nodal agency to execute the project.

For more details visit https://cis-india.org/a2k/blogs/exploring-wikimedia-platforms-in-dialogue-on-the-urban-rivers-of-maharashtra

Institutional Partnership with Tribal Research & Training Institute

subodh — 2018-05-07T16:29:02Z

CIS-A2K has been building partnerships with major state government departments in Maharashtra to promote free & open knowledge resources. One such effort resulted into official Govt.Resolution of Tribal Research & Training Institute under State Tribal Development department on Expert's Study Group Formation for developing Open Knowledge Platforms.

Community Advocate for Marathi Language is representing CIS-A2K in this group. The mandate of the group is given in GR. We will be facilitating primarily No.1 & 2, which says - Developing new and utilising existing Open & free platforms like Wikimedia Projects to build knowledge resources on Community Forest Management, Development of training modules in Unicode & make it accessible by common man, Digitisation of reference books, training booklets, govt docs, archives,images etc and making it accessible.

Plan

The Tribal Research & Training Institute(TRTI), Pune was established on 1st May, 1962.The Institute undertakes research studies on various aspects of tribals. It has Tribal Cultural Museum located in its premises. All facets of life of tribals of Maharashtra are displayed in the Museum.The Institute has got a rich Library which serves as reference library on tribals. This is a very good opportunity to explore various aspects of open knowledge with research organisation like TRTI.

After extensive discussions, the project proposal on Van Bodh (a free & open knowledge repository on Biodiversity, Forest Management for Tribal communities) is prepared. The implementing agency is Vrikshamitra under leadership of Prof. Madhav Gadgil. Three other organisations - Mumbai University's Economics department, Vigyan Ashram, Dataspect, Datameet are other partners in this project. The content generation on free & open source platforms & Wikimedia Projects would be facilitated by A2K.

Impact

Many tribal communities have started managing their Community forests vested under Forest Rights Act 2006. All the information pertaining to this field is not easily available in local language. The online content is also not available. Under this project, the knowledge resource would be created in collaboration with grass-root communities in tribal areas. The youth will be trained in unicode, open source applications and content generation in Wikimedia projects. The knowledge resource thus created would be accessed by people in 2500 villages active in community forest management.

For more details visit https://cis-india.org/a2k/blogs/institutional-partnership-with-tribal-research-training-institute

Wikipedia Will Reward You For Translating English Articles To Indian Languages

Admin — 2018-04-17T15:48:16Z

India has seen a substantial growth in the number of internet users since the introduction of attractive prices by Jio. Internet adoption is seen as the key to bridging the divide between urban and rural populations and an important means of increasing literacy, especially in the backward parts of the country.

Wikipedia, one of the leading sourcing of learning and information online, has visualized the opportunity and sought volunteers for translating the content of Wikipedia articles into local languages. This is part of Project Tiger, a joint initiative started by Wikipedia Foundation, Google, Centre for Internet and Society, and Wikipedia’s Indian chapter. The initiative also promises grants such as laptops and fees for internet usage to the editors.

The free encyclopedia currently supports 23 Indian languages yet it faces a dearth of editors who can convert articles into languages that would attract more readership from the growing Indian online.

Besides the material incentives, Wikipedia’s Indian chapter had also announced several contests for various regional languages to attract more contributors and editors. As part of these, participants must contribute by creating new entries, or expanding on existing articles in regional languages with a minimum word count of 300.

The winners of the contest will be announced after the conclusion of the content on May 31, 2018, and granted access to various skill development courses that will help them develop a better sense of online editing.

The contests are now live for Marathi, Tamil, Kannada, Bengali, Telugu, Punjabi, Hindi, Odia, Malayalam, and Gujarati. As a result, Wikipedia has gained nearly 72,000 fresh views on articles in regional languages within a single month.

Google will provides insights about which topics are most popular among the Indian users and should be prioritized in the translation process. Another facet of Google’s participation in the initiative is that it plans to use Wikipedia articles to bust conspiracy theories on YouTube by supporting videos with relevant articles. Having Wikipedia articles in regional Indian languages will ensure that users in the country are not misguided by inaccurate or deceiving videos.

For more details visit https://cis-india.org/a2k/news/beebom-tushar-mehta-wikipedia-indian-languages-translation-contest

Article on Telugu Wikisource Feature Book in Pustakam.net

pavan — 2018-04-17T14:08:28Z

An article about Telugu Wikisource feature book - Andhrula Sanghika Charitra (ఆంధ్రుల సాంఘిక చరిత్ర) by Pavan Santhosh got published in Pustakam.net.

Pustakam.net is a web magazine dedicated to commentaries -primarily in Telugu and occasionally in English- on world literature, by book lovers. This attempt is aimed to make Telugu Wikisource community's efforts to provide free and quality books noticed among book lovers and also help Telugu Wikisource contributors to figure out ways to get such articles published in online and print platforms.

Originally published article can be accessed here.

తెలుగువారి వెయ్యేళ్ళ జీవన చిత్రం – ఆంధ్రుల సాంఘిక చరిత్ర (వికీసోర్సు ప్రదర్శిత గ్రంథాలు)

“ఆ (విజయనగర) కాలమందు స్త్రీలుకూడా మంచి జెట్టీలుగా సిద్దమై కుస్తీలు జేసిరి. క్రీ.శ. 1446 నాటి యొక శాసనములో హరియక్క అను నామె తన తండ్రిని కుస్తీలో చంపిన జెట్టీలతో కుస్తీచేసి వారిని చంపి పగదీర్చుకొనెను.” (విజయనగర సామ్రాజ్య కాలము)
*****

“మన దేశములో పొగాకును ప్రవేశ పెట్టి దేశమును నాశనం చేసిన మహనీయులు పోర్చుగీసువారు. అది క్రీ.శ. 1600-1650 ప్రాంతములో ప్రవేశ పెట్టబడెను.” (క్రీ.శ. 1600 నుండి 1757 వరకు)
*****

“మన పూర్వులకున్న కళాదృష్టి మనలో కానరాదు. చిలుకనో పువ్వునో చెక్కని చెంబు బోడిచెంబే! అంచులేని యుడుపుల ధరించుట అమంగళమని తలంచిరి. ఇండ్ల గోడలపై చిత్తరువులు వ్రాయిస్తూవుండిరి. ద్వారముల చౌకట్లపై చక్కని జంత్రపుపని యుండెడిది. బట్టలపై అద్దకముతో బొమ్మలను వేయుచుండిరి. ధనికులు పటములను వ్రాయించెడివారు. కాకతీయుల కాలములో చిత్తరువులు జనసామాన్యమందును ఆదరణీయముగా నుండినట్లు కానవచ్చును. ఇండ్లముంగిళ్ళలో మ్రుగ్గులతో చాల చక్కని చిత్రములను పడుచులు తీర్చు చుండెడివారు….
ఏవిధమగు చిత్తరువులు వ్రాయుచుండిరో అవియు తెలియవచ్చినవి. దారుకావనములోని శివుడు, గోపికాకృష్ణులు, అహల్యా సంక్రందనులు, తారా చంద్రులు, మేనకా విశ్వామిత్రులు మొదలైనవి వ్రాయిస్తూ వుండిరి. చిత్తరువులను ‘మయ్యెర’తో వ్రాసిరి. (మయ్యెర అను వెంట్రుకలతో చేసిన బ్రష్షు అయి యుండును – మైర్ అన అరవములో వెంట్రుక అని యర్థము). ఓరుగల్లున ‘చిత్తరువులు వ్రాసే యిండ్లు 1500’ అని ఏకామ్రనాథుడు వ్రాసెను. భోగమువారు తమకు తగిన పటాలను వ్రాయించుకొనిన ఇతరులును వ్రాయించుకొన్న వారు కారు. ప్రజలు తమతమ అభిలాషల కొలది వ్రాయించుకొను చుండిరి. వీర పూజ కోరువారు వీరుల చిత్రాలు వ్రాయించిరి.” (కాకతీయ యుగము)
*****

“పల్లవులు, కాకతీయులు దేశమందలి అడవులను కొట్టించి, గ్రామాలను ప్రతిష్ఠించి, వ్యవసాయకులకు భూము లిచ్చియుండిరి. దీనినిబట్టి క్రీస్తుశకము 1000 కి పూర్వము కర్నూలు, బళ్ళారి మున్నగు మండలాలు అరణ్యప్రాంతాలుగా నుండెనని తెలియును. ప్రతాపరుద్రుడు స్వయముగా కర్నూలు సీమకు వెళ్ళి అడవుల గొట్టించి ఇప్పటికి కర్నూలు పట్టణమునకు 10, 15 మైళ్ళ ఆవరణములోని పల్లెల పెక్కింటిని నిర్మాణము చేసినట్లు ఆకాలపు శాసనాదుల వలన తెలియవచ్చెడివి. తెలంగాణములో నూరేండ్ల క్రిందటకూడ అడవులనుకొట్టి రైతుల ప్రతిష్ఠించుతూ వచ్చిరనిన ఆకాలపుమాట చెప్పనవసరము లేదు.”
*****

“బెజవాడ కనకదుర్గమ్మను గురించి నేలటూరి వేంకటరమణయ్యగారిట్లు (S-I-Temple లో) వ్రాసెను. “ఒకగ్రామమం దేడ్గురు విప్రసోదరులుండిరి. వారికి కనకమ్మయను చెల్లె లుండెను. ఆమె శీలమును వారు సందేహింపగా నామె బావిలోపడి చనిపోయి జనుల బాధించు శక్తికాగా, జనులామెకు గుడికట్టి పూజింప దొడగిరి”. నెల్లూరిలోని దర్శి తాలూకాలోని లింగమ్మ అను బీదరాలొక ధనికునింటి సేవకురాలుగా నుండెననియు, ధనికుల సొత్తు లపహృత మగుడు ఆమెపై నిందవోపగా నామె బావిలో పడి చచ్చి దేవరయ్యెననియు, నెల్లూరు జిల్లాలోని పొదిలమ్మయు, సందేహింపబడి చంపబడిన యొక స్త్రీశక్తిగా మారినట్టి దనియు, నూరేండ్ల క్రిందటగూడ కోటయ్య అను లింగబలిజి ఒక గొల్ల మగనాలినిగూడి ఆమె భర్తచే వధింపబడి కోటప్పకొండ దేవరగా ప్రసిద్ధు డయ్యె ననియు శ్రీ నేలటూరివారు వ్రాసినారు.” (రెడ్డిరాజుల కాలము)
*****

“నేటికిని తెనుగు అక్షరాలను “ఓనమాలు” అని దేశమంతటను అందురు. శైవుల ప్రాబల్యమే తెనుగుదేశాని కుండినదనుట కీ ఓనమాలే సాక్ష్యమిస్తున్నవి. “ఓం నమ: శివాయ” అను షడక్షరీ శివమంత్రముతో విద్య ప్రారంభమగుచూ వచ్చినది. ఉత్తర హిందూస్థానములోను, మళయాళములోను “శ్రీ గణేశాయ నమ:” అని అక్షరాభ్యాసము చేతురు. కాని మన తెనుగు దేశమందును, కర్ణాట మందును ఈం నమశ్శివాయయే కాక ‘సిద్ధం నమ:’ అనియు వ్రాయింతురు. మొదట జైనమత వ్యాప్తియై జైనులే విద్యాబోధకు లగుటచేత వారు “ఓం నమ: సిద్ధేభ్య:” అని అక్షరాభ్యాసము చేయిస్తూ వుండిరేమో !” (కాకతీయ యుగము)
*****

“ఆ కాలమందు గడియకాలములో నీటిలో మునుగునట్లుగా నొక చిల్లిగల గిన్నెను నీటిపై నుంచి అది మునిగిన వెంటనే లెక్కప్రకారము గంట కొట్టుతూ ఉండిరి.” (కాకతీయ యుగము)
*****

“రాజులు కావ్యనాటకాలను, సాహిత్యశాస్త్రమును, సంగీతనాట్యశాస్త్రములను ఎక్కువగా నభ్యసించి రనుటకు రెడ్డిరాజులు వ్రాసిన శాస్త్రాలు, చేసిన వ్యాఖ్యలే ప్రథమసాక్ష్యములు. అవికాక వారికి అశ్వశిక్షణము, అశ్వశాస్త్రము, గజ శాస్త్రము, రాజనీతి, యుద్ధతంత్రము ముఖ్యములైన విద్యలు, రాజనీతిని గూర్చిన శాస్త్రములు సంస్కృతములో నెక్కువగా నుండెను. తెనుగులో మడికి సింగన సకలనీతిసమ్మతము వ్రాసెను. అందతడు పలువురి తెనుగు నీతికవుల నుదహరించెను. ఆ కవులలో పెక్కుకవుల గ్రంథాలు మనకు లభించుటలేదు. సంగీత నాట్యశాస్త్రములలో కొన్నిరచనలు రాజులే చేసిరి. కుమారగిరి వసంతరాజీయ రచనల కుదాహరణముగా అతని యుంపుడు కత్తెయగు లకుమాదేవి నాట్యము చేస్తూవుండెడిది.” (రెడ్డిరాజుల కాలము)
*****

“రెడ్డిరాజుల కుండిన బ్రాహ్మణభక్తి భారతదేశ చరిత్రలో వేరుచోట కాన వచ్చునో లేదో అత్యంత సంశయమే. ఓరుగంటి చక్రవర్తు లిచ్చిన దానాలు తురకవిజేతల చేతులలోనికి పోయెను. రెడ్డిరాజులు తాము గెలిచిన ప్రాంతములందంతటను పూర్వరాజులు దానము లన్నింటిని స్థిరపరిచిరి. పైగా తామున్నూ అసంఖ్యాకముగా భూములను, అగ్రహారములను బ్రాహ్మణులకు దానము చేసిరి. వీరి దానములచే ఆకర్షితులై తూర్పుతీర మందలి కృష్ణా గోదావరీ మండలములలో బ్రాహ్మణులు కొల్లలుగా నిండుకొనిరని పలువురు చరిత్రకారు లభిప్రాయ పడినారు.” (రెడ్డిరాజుల కాలము)
*****

“ఆంధ్రులు సముద్ర వ్యాపారము విశేషముగా చేసినప్పుడు తత్సంబంధమగు సాంకేతికపదములు వాఙ్మయములో నుండవలసియుండెను. కాని యట్టివి విశేషముగా గ్రంథస్థము కాలేదు. అయినట్టివి కొన్ని కూడా జనుల కర్థము కానివై పోయెను.” (రెడ్డిరాజుల కాలము)
*****

“తెలంగాణాలో నిర్మల కత్తులు జగద్విఖ్యాతి కాంచియుండెను. అచ్చటి కత్తులు అచ్చటి యుక్కు డెమాస్కస్ నగరాని కెగుమతి యగుచుండెను. మెరుగు టద్దాలుకూడా సిద్ధమవుతూ వుండెను. వాటిని శుభ్రము చేయుటకేమో మెరుగురాతి పొడిని వాడినట్లు కానవస్తున్నది.” (రెడ్డిరాజుల కాలము)
*****

“చతురంగపు ఆట చక్రవర్తులనుండి సాధారణజనులవరకు ఆసక్తిని కలిగించినట్టిది. దీనిని మోసిన్ పుట్టకముందే హిందువులు కనిపెట్టిరని ప్రతీతి నౌషీర్వాన్ అను ప్రసిద్ధ పారసీకచక్రవర్తి యీ యాట గొప్పదనమును విని హిందూస్థానమునుండి అదేపనిగా చతురంగపు పలకలను, కాయలను తెప్పించుకొని ఆ విద్యను నేర్పు గురువును పిలిపించుకొనెను.” (విజయనగర సామ్రాజ్య కాలము)
*****

“ఈ కాలము(రెడ్డిరాజుల కాలము)లో కళాపోషణము ఉచ్చస్థాయి నందెను. తుది రెడ్డిరాజులు వసంతరాజ బిరుదాంచితులగుట ఈ కళాపోషణమున కొక ప్రబలతర నిదర్శనము. కవిసార్వభౌముడును, ఆసేతువింధ్యాది పర్యంతము తన కీడుజోడు లే డనిపించుకొన్నవాడును, బహుశాస్త్ర పురాణ పారంగతుడును, కవితలో నూతన యుగస్థాపకుడునునగు శ్రీనాథుడు విద్యాధికారియట! అఖిలాంధ్ర వాఙ్మయమునకు ప్రామాణికాచార్యత్రయములోనివాడగు ప్రబంధ పరమేశ్వరుడు ముఖ్యాస్థానకవి యట ! శివలీలా విలాసకర్తయగు నిశ్శంక కొమ్మన రెడ్డి రాజుల కీర్తనల చేసినవాడట ! సహస్ర విధాననవాభినయ కళాశ్రీశోభితలకుమాదేవి రాజసన్నిధిలో నిత్యనూత్నముగా నటంచినదట ! బాలసరస్వత్యాది మహాపండితు లాస్థాన దివ్యజ్యోతులట ! స్వయముగా రెడ్డి, వెలమప్రభులు కవులై, వ్యాఖ్యాతలై, సాహిత్యాచార్యులై సర్వజ్ఞులై సర్వజ్ఞ చక్రవర్తులైన దిగంత విశ్రాంత యశోవిశాలురట ! కర్పూర వసంతోత్సవములకు సుగంధ భాండాగారాధ్యక్షు లుండిరట ! ఇక కళాభివృద్ధికి కొదువయుండునా ?” (రెడ్డిరాజుల కాలము)
*****

“గారడీ అను విద్యను ఇంద్రజాల మనిరి. ఇంగ్లండులోని ఇంగ్లీషు పత్రికలలో ఇంచుమించు 40 ఏండ్లనుండి యొక చర్చ కొన్నిమారులు చేసినారు. ఇంచుమించు 150 ఏండ్ల క్రిందట ఒక ఇంగ్లీషు వాడొక ఇంద్రజాల ప్రదర్శనమును హిందూస్థానములో చూచి దాన్ని చాలా మెచ్చుకొని అనాడే పత్రికలో వ్రాసెను. ఆ ఇంద్రజాలమ లో ఒకడు త్రాటి నొకదానిని పైకి నిలువుగా విసరి గాలిలోనిలబెట్టి దానిపై కెగబ్రాకి మాయము కాగా, వాని యంగములు ఖండ ఖండములుగా క్రిందబడె ననియు, మరి కొంతసేపటికి వాడు త్రాటినుండి గబ గబ దిగివచ్చెననియు వ్రాసెను. అది యబద్ద మనియు, అట్టి విద్యను ప్రదర్శించు వానికి ఇంగ్లండుకు రానుపోను వ్యయమును భరించి వేలకొలదిగా బహుమానము లిత్తుమనియు కొందరు ప్రకటించిరి. కాని కొరవి గోపరాజు ఒక కథలో ఇదేవిధమగు ఇంద్రజాలమును వర్ణించినాడు.
ఒకడు తనభార్య అనుదానిని వెంటబెట్టుకొని రాజసన్నిధిలో ఆమెను రక్షణార్థమై విడిచి, తాను దేవసహాయార్థమై యుద్ధముచేయ వెళ్ళుతున్నాని చెప్పి ఒక త్రాటిని పైకి నిలువుగా విసరి, దాన్ని నిలబెట్టి, దానిపై కెగబ్రాకి మాయమయైను. కొంతవడికి వాని కాలుసేతులు, తల, మొండెము తుంటలై క్రిందబడెను. వాడుంకువగా నుంచిపోయిన వానిభార్య రాజును వేడి సెలవు పొంది సహగమనము చేసెను.
వెంటనే త్రాడు పైకి ప్రాకిపోయిన భటుడు పైనుండి దిగివచ్చి తనభార్యను పంపుమనెను. రాజు విచారగ్రస్తుడై ఆమె సహగమనము చేసెనని చెప్పెను.” (రెడ్డిరాజుల కాలము)
*****

“హిందూ సైనికులు ముసల్మానులవంటి సైనికభటులు కారు. ముసల్మాను సైన్యములో అరబ్బులు, ఖురాసానీ తురకలు, పారసీలు, అబిషీలు (అబిసీనియనులు), పఠానులు, బిల్లులు, మున్నగు అటవికులు ఉండిరి. తమ సైనికులు తురక భటులకు సరిరారని విజయనగర చక్రవర్తులు గుర్తించి, తురకలను తమ సైన్యములో భర్తీచేసి, వారికొక “తురకపేట”ను ప్రత్యేకించి వారికి మసీదులు కట్టించి సకల సదుపాయములు చేసిరి. అట్లు చేసినను వారికి హిందూ రాజులపై విశ్వాస ముండినటుల కానరాదు. వారు తమ ఏలికలకు సలాములు కూడ చేయుటకు ఇష్టపడనందున ఏదోవిధముగా తమ గౌరవము నిలుపుకొనుటకు తన గద్దెపై ఖురాను నుంచుకొని దానికిచేసిన తురక సలాములను తానును పంచుకొనెను.” (విజయనగర సామ్రాజ్య కాలము)
*****

“ద్వంద్వయుద్ధము కేవలము విజయనగర రాజ్యమందే నెగడెను. ద్వంద్వయుద్ధము చేయువారు మంత్రి లేక రాజు సెలవు పొందవలసి యుండెను. గెలిచినవానికి ఓడినవాని ఆస్తి యిప్పించెడివారు.” (విజయనగర సామ్రాజ్య కాలము)
*****

“జనులు మాడలను బిందెలలో నింపి ఇండ్లలో, దొడ్లలో, చేలలో గుర్తుగా దాచుకొంటూవుండిరి. తరాలుగా దాచిన జాడలు వృద్ధులు తమవారికి తెలుపకముందే చచ్చుటయు, దానికై వాని సంతతి వారు వెదకుటయు సంభవించెడిది. ధనాంజనము వేసి ధన మెక్కడున్నదో కనిపెట్టే మంత్ర తంత్రవేత్తలు బయలుదేరిరి. పలుమారు దాచిన ద్రవ్యము పరులకు హఠాత్తుగా దొరుకుతూ వుండెను. ద్రవ్యమును భూమిలో పూడ్చి దాచుకొను నాచారము నేటికికూడ మన పల్లెలలోని కొందరిలో కానవస్తున్నది.” (విజయనగర సామ్రాజ్య కాలము)
*****

“దేశమందు బాటల నిర్మాణము చాలా తక్కువ. అందుచేత బండ్లపై వ్యాపారము చేయుట కనుకూలముగా లేకుండెను. వ్యాపారస్థులు ఎద్దులపై కూలీల కావళ్ళపై, గుర్రపు తట్టువులపై, గాడిదలపై కంచర గాడిదలపై సరుకులను తీసికొనిపోతుండిరి. ఈవిషయమును మన సారస్వతమందు పలుతావులలో తెలిపినదేకాక ఆగంతుక వైదేశికులగు పీస్, బార్బోసా పభృతులు తాము చూచినట్లు తెలిపినారు. బాటలు లేక అడవులెక్కువగా నుండినప్పుడు దొంగలు కూడా ఎక్కువగానే యుండిరి…. దొంగలభయానికి వ్యాపారులు గుంపులుగాపోయిరి.” (విజయనగర సామ్రాజ్య కాలము)
*****

“కొల్లూరు పట్టణములో ఒకదేవుడు వెలిసెను. ప్రతి జనుడు ధాన్యమును తన మూత్రములో తడిపి ఆ దేవతా విగ్రహముపై వేసిన అవన్నీ రత్నాలై రవ్వ లవుచుండెనట. అందరును ఆ క్రియను చేయుచు మేడలు కట్టిరి. ఆ పట్టణములో ఒక పేద బాప డుండెను. అందరివలె నీవును చేసి సుఖపడరాదా అని అతనిభార్య తొందరపెట్టుచుండెను. ఏమైననుకాని నేనా తుచ్చపుపని చేసి అపచారము చేయనని అ శిష్టు డనుచుండెను. ఒకనాటి మద్యరాత్రి మరొక వృద్ధ బ్రాహ్మణు డా పేదబాపని కుటుంబ సహితముగా పట్టణము బయటకు పిలుచుకొని పోయి అదిగో కొల్లూరుపట్టణ వైభవము చూడు అని ధగద్ధగితముగా మండుచుండే పట్టణమును వారికి చూపి మాయమయ్యెనట. అది కొల్లూరు పట్టణం వలె వెలిగినది అనేకథ. ఆ కథ నిజముగా ఈ వజ్రాలగనికి సంబంధించినదని పైననే కనబడుచున్నది.” (క్రీ.శ. 1600 నుండి 1757 వరకు)
*****

“ఆ కాలమందు కోర్టులు లేకుండెను. ప్రతిగ్రామమందు గ్రామపెద్దలు ప్రతిఫలాపేక్ష లేక తగవులు తీర్పుచేసిరి. విజ్ఞానేశ్వరీయమే ముఖ్యాధార భూతశాస్త్రము. బ్రాహ్మణులే సభాసదులు. వారి తీర్పులపై రాజువద్ద పునర్విమర్శ(అపీలు) కావచ్చును. సాధారణముగా వారి తీర్పునకు తిరుగు లేకుండెను. ధనోద్బవ (సివిల్), హింసోద్బవ (క్రిమినల్) అభియోగములను (కేసులను) వారే విచారించిరి. ముఖ్యమైన నేరములను రాజు స్వయముగా విచారించెనను. ‘సభ’వారిని పిలిచి వారి సహాయముతో తీర్పు చెప్పెడివారు.
“సభ”ను చావడిలోనో, దేవాలయమందో, ఊరిమధ్య నుండు “రచ్చ” కట్టపైననో చేసిరి. అందుచేత వివాదమునకు సభగా కూడుటకును “రచ్చ” యనిరి.” (విజయనగర సామ్రాజ్య కాలము)
*****

“”కృష్ణ” అను పేరుగల విద్వాంసుడు రాయలవారికి సంగీతము నేర్పెను. అతడు రాయలకు వీణావాద్యముకూడా నేర్పినందులకుశిష్యుడు గురువునకు గురుదక్షిణముగా నిలువైన ముత్యాల హారాలను, వజ్రాల హారాలను నిచ్చెనని కర్ణాటభాషలో నారాయణ కవిచే వ్రాయబడిన రాఘవేంద్రవిజయములో తెలిపినారు. సంగీతము శాస్త్రప్రకారము అత్యంతాభివృద్ధి నొందెను. ఒక్కొక్క ఋతువులో ఒక్కొక్క రాగమునకు ప్రాధాన్యముండెను. వసంతకాలమందు హిందోళరాగము పాడిరి. రాయలకు పోర్చుగీసు రాయభారి తమ దేశపు వాద్యములను కానుక యివ్వగా వారు చాల సంతోషించిరట!” (విజయనగర సామ్రాజ్య కాలము)
*****

పై విశేషాలన్నీ సాహిత్య, చారిత్రకాధారాలను విశ్లేషించి, పదాలను అర్థాలను వింగడించి వెయ్యేళ్ళ తెలుగువారి జీవన చిత్రంగా సురవరం ప్రతాపరెడ్డి రాసిన ఆంధ్రుల సాంఘిక చరిత్ర అనే పుస్తకం నుంచి తీసుకున్నవి. ఆంధ్రుల సాంఘిక చరిత్రలో తెలుగు వారు వెయ్యేళ్ళ కాలంలో ఎలా జీవించారన్న విషయాన్ని వివరించే అపురూపమైన గ్రంథం. “తారీఖులు దస్తావేజులు ఇవి కాదోయ్ చరిత్రకర్థం” అని సంప్రదాయ చరిత్ర రచన లక్ష్యాలు, పద్ధతులు తప్పుపట్టాడు మహాకవి శ్రీశ్రీ.

అదే కవితలో
చారిత్రక విభాత సంధ్యల/ మానవకథ వికాసమెట్టిది?/ ఏ దేశం ఏ కాలంలో/ సాధించిన దే పరమార్థం?/ ఏ శిల్పం? ఏ సాహిత్యం?/ ఏ శాస్త్రం?ఏ గాంధర్వం?/ ఏ వెల్గుల కీ ప్రస్థానం?/ ఏ స్వప్నం? ఏ దిగ్విజయం?
అన్న కవితాపాదాలకు రూపమిస్తూ ఒక జాతి జనుల సంఘర్షణకు, అలవాట్లకు, పద్ధతులకు రూపంగా వెలువరించారు సురవరం ప్రతాపరెడ్డి ఈ పుస్తకాన్ని. ఒక సాంఘిక సముదాయంగా తెలుగు జాతి ఏ కష్టనిష్టూరాలు ఎదుర్కొన్నది, ఏ అలవాట్లు చేసుకున్నది, ఏ పద్ధతుల్లో జీవించినది, ఏయే పడికట్లు కలిగివుండేది అన్నవి అన్వేషిస్తూ వెయ్యేళ్ళ తెలుగు వారి జనజీవితానికి అద్దంగా ఆంధ్రుల సాంఘిక చరిత్ర రూపొందింది.

ప్రామాణికత, ఆసక్తిదాయకమైన అంశాల మేలుకలయిక అయిన ఈ పుస్తకం వెలువడిన తొలిముద్రణకే ఆంధ్ర పండిత లోకంలో ప్రముఖులైన రాళ్ళపల్లి అనంతకృష్ణశర్మ, వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి వంటివారి మన్నన పొందింది. తర్వాత ఎన్నో విశ్వవిద్యాలయాల్లో పాఠ్యగ్రంథంగా నిర్ణీతమైంది, ప్రస్తుతం గ్రూప్ పరీక్షలకు పాఠ్య పుస్తకాల్లో ఇదీ ఒకటి. ఆంధ్రుల సాంఘిక చరిత్ర రచనకు గాను సురవరం ప్రతాపరెడ్డి కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం అందుకున్నారు. 20వ శతాబ్ది ముగిసి కొత్త సహస్రాబ్దిలోకి అడుగుపెడుతున్న తరుణంలో 1999లో వెల్చేరు నారాయణరావు, జంపాల చౌదరి రూపొందించిన 20వ శతాబ్ది ఉత్తమ తెలుగు పుస్తకాల జాబితా “ఈ శతాబ్దపు రచనా శతం” సహా అనేక ఉత్తమ పుస్తకాల జాబితాలో చోటుచేసుకుంటూనే ఉంది.

ఆంధ్రుల సాంఘిక చరిత్ర పుస్తకాన్ని తెలుగు వికీసోర్సు సముదాయ సభ్యులు (శ్రీరామమూర్తి, డాక్టర్ రాజశేఖర్, ప్రభృతులు) యూనీకోడ్‌లో పాఠ్యీకరించి, ఇ-పుస్తకంగా తయారుచేశారు. ఈ పుస్తకం ఎవరైనా తిరిగి వాడుకోవచ్చు, పంచుకోవడానికి వీలుగా లభ్యమవుతోంది. 2018 మే మొదటి పక్షంలో ఈ పుస్తకాన్ని విశేషగ్రంథంగా తెలుగు వికీసోర్సు వారు ప్రదర్శిస్తున్నారు.

For more details visit https://cis-india.org/a2k/blogs/article-on-telugu-wikisource-feature-book-in-pustakam